Over Made in Europe

Made in Europe is een website die, net als het gelijknamige boek, aan de hand van aansprekende voorbeelden een overzicht wil geven van de cultuur die Europa bindt – een alternatief voor de politieke en economische instituties die meestal worden aangeroepen als bindweefsel van Europa (en waarbij iedereen het op een gapen zet). Welke culturele verworvenheden zijn typisch Europees en maken de Europeaan trots? Wat is het ‘cultureel weefsel’, het ‘cultureel DNA’ van ons continent?

Op Made in Europe (pietersteinz.com) en in zijn onlangs verschenen boek maakt Pieter Steinz, ex-boekenchef van NRC Handelsblad en nu directeur van het Nederlands Letterenfonds, een rondgang langs de hoogtepunten van de Europese kunsten die van Rusland tot Portugal en van Ierland tot Griekenland herkend worden. Een culturele tegenhanger van In Europa van Geert Mak en het lieux de mémoire-project van de historicus Pierre Nora. Iedere week op dit adres een nieuw essay-in-pilvorm over een van de ‘halteplaatsen’ van de Europese cultuur of een kleiner ‘vignet’ over hoogtepunten die zeker niet vergeten mogen worden. Samen vormen ze een tot de verbeelding sprekende (en geïllustreerde) cultuurgeschiedenis van Europa, die high en low culture met elkaar verbindt

Over welke cultuur hebben we het? Het gaat om de klassieke kunsten (muziek en dans, literatuur en toneel, beeldende kunst en strip, fotografie en film, architectuur, mode en vormgeving); maar in alle genres komt zowel de hoge als de lage cultuur aan bod; dus Bach én ABBA, Michelangelo én Kuifje, Shakespeare én de Scandinavische thriller, de Sacre du Printemps én het totaalvoetbal.
Idealiter moet ieder te behandelen item

  • overduidelijk ‘made in Europe’ zijn;
  • invloedrijk (of liever zelfs de opvallendste) zijn op zijn/haar gebied,
  • in alle hoeken van Europa (naams)bekend zijn,
  • behoren tot de kunsten; filosofie, religie, politiek en wetenschap doen niet mee.

Wie schrijft de essays en vignetten? Pieter Steinz, directeur van het Nederlands Letterenfonds, voormalig kunstredacteur van NRC Handelsblad en ex-boekbespreker van de Tros Nieuwsshow. Het project  Made in Europe, dat van start ging in de zaterdagkrant van NRC Handelsblad, is het complement van zijn boek Macbeth heeft echt geleefd – Een reis door Europa in de voetsporen van 16 literaire helden (2011), dat ging over de literaire fundamenten van Europa en dat genomineerd werd voor de Bob den Uylprijs. Steinz is ook auteur van de succesrijke boeken Lezen &cetera – Gids voor de wereldliteratuur (2006), Lezen op locatie – Atlas van de wereldliteratuur (2004), en van de hoofdstukken over oude geschiedneis, popmuziek en wereldliteratuur in het Nieuw Cultureel Woordenboek (2003).

21 thoughts on “Over Made in Europe

    • Ook ik betreur het dat ik de krantenpagina niet meer kan uitscheuren en bewaren; nu op het scherm. Oké, dit alles in de hoop dat er op zeker moment een bundel gedrukt zal gaan worden; van papier, met foto’s in kleur en een harde kaft? Gezien de lijst nog te behandelen onderwerpen is het daarop nog lang wachten. Maar ik kijk er naar uit,
      Pieter Steinz, dank voor al die essays met culturele wetenswaardigheden. Hierdoor kan ik me pas met recht een Europeaan voelen!

  1. Ik ontvang net een mail waarin de link naar deze blog wordt gegeven : super initiatief, ik zal alle toevoegingen aan de lijst met plezier blijven volgen. Bedankt Pieter Steinz, dankzij u voel ik me nog meer een Europeaan, zoals de vorige lezer schrijft. Het wordt steeds moeilijker een suggestie te doen want er is al zoveel behandeld. Ik wacht op het boek !

  2. Wat mij stoort aan dit op zichzelf zo mooie initiatief dat ook nog eens zo zorgvuldig uitgewerkt wordt, is de vrijblijvendheid ervan. Inhoudelijk veel rijker dan het Culturele Woordenboek blijft het in dezelfde denkfout steken. Zonder aspiraties voor een collectieve deelname aan deze basiskennis is er helemaal geen sprake van een “bindweefsel” of “cultureel DNA”. Een bindweefsel als Idee van Plato, een DNA als luchtspiegeling. Daar blijft het bij. Wordt het geen tijd eens uit te zien naar de sociale component van het project? Of gaat het te ver in dit cultuurproject een engagement met het sociale te willen zien? Ik weet het niet, maar volgens mij steekt hier meer achter dan het individualisme van ieder voor zich en vrijheid blijheid. Ik hoop daar tenminste op, want dan kunnen we daar best wat mee in deze tijd.

      • Hallo Pieter, een reactie op Bulgaarse Stemmen: Filip Kutev arrangeerde vanaf 1951 Bulgaarse volksliederen in de stijl die nu beroemd is. In 1965 werd ik al door kenners geattendeerd op een lp (Le Chant Du Monde) van het Filip Kutev Ensemble.
        Dick van Dijk.

    • Aan een e-bookversie heb ik wel gedacht, vooral ook omdat de illustraties dan nog beter uitkomen, maar eigenlijk zou je dan een versie willen maken waarin je alle doorverwijzingen ook daadwerkelijk kunt effectueren (zeg maar wat nu rood en blauw gedrukt is in de teksten); dat schijnt weer erg duur te zijn om te maken. Wat je eigenlijk zou willen is een app. Overigens vind ik echt dat een papieren boek iets toevoegt, en dat is ook wel eens leuk – als mensen elektronisch willen lezen kunnen ze altijd naar de Made in Europe-site, alleen wordt alles daar veel vrijer aangeboden.

  3. Nu uw boek er goed en wel is (inmiddels heeft het zelfs een plek verworven bij de DWDD-boekbespreking) nog even over mijn bezwaar van hierboven. Meermalen heb ik u, heer Steinz, in de afgelopen jaren geprezen om uw werk op deze website en elders. Dan moet een tegengeluid toch ook kunnen? Toch blijven mijn bezwaren onbeantwoord. Zo liet ik mij eerder uit over uw neerkijkende gebaar naar het ‘Aalster carnaval’ in uw boek, dat volgens u aan ‘nationalistische’ beperkingen zou lijden. Het ligt in het verlengde van wat ik hierboven schreef. Niets mis met over grenzen kijken als zodanig, stel je voor, maar wat lokaal (en, nee, men koestert daarbij niet de minste Europese aspiraties, waarom zou men) misschien uw thema’s overtreft in aandacht en betrokkenheid geeft u nog niet het recht daar minzaam over te doen. Daarmee stelt u uw boek in het teken van een superieure visie op Europa waarnaast zoiets als ‘Aalster carnaval’ slecht te pas komt. En daarbij komt het hierboven staande om de hoek kijken: ‘de sociale component van uw project’. Zo helder als u de onderwerpen die u kiest heeft toegelicht, zo duister blijft de keuze die u daarin maakt voor een publiek dat die keuze zelf niet kan maken. Simpelweg omdat ons onderwijs daarin niet voorziet. En daar zou ik nou juist een lans voor willen breken. Als u plaatsgebonden culturele uitingen al bij voorbaat uit uw project weert en de toegang ertoe ook nog eens bemoeilijkt door subjectieve keuzes niet duidelijk genoeg te laten meewegen, is dan het uiten van bezwaren niet terecht? Voor de rest is het een prachtig werkstuk. Naar ik hoop mag het inspireren tot een vervolgproject voor de gedeelde kennis die er de achterliggende gedachte bij lijkt te zijn.

    • Het is absoluut niet mijn bedoeling geweest om het Aalster Carnaval te kleineren; het figureert in een retorische frase waarin ik twee nationale tradities nodig had waarvan er een Zwarte Piet was. Je hebt dan al een Z, dus dan ligt de A voor de hand. Maar afgezien daarvan: de specifieke vormen van carnaval zijn beperkt tot stad en streek en daarmee ongeschikt om een supranationale verbondenheid te creëren. Carnaval is bovendien volkscultuur, waarvan ik geen voorbeelden in mijn boek heb opgenomen omdat het over kunst gaat. Niet omdat ik neerkijk op lokale cultuur, dus. Ik besef al te goed dat veel van de grensoverschrijdende kunst ooit lokaal is begonnen, van de Bulgaarse Stemmen tot Dante.
      Vanzelfsprekend ben ik het geheel eens met uw pleidooi voor beter onderwijs, waarin ook duidelijk gemaakt zou moeten worden dat goede kunst heel vaak lokale wortels heeft. Alvar Aalto en Constantin Brancusi zijn daarvan boeiende cases in point.

  4. Hoi Pieter,
    Wij hebben geheel toevallig met 125 mediamensen tegelijk inhoud gegeven aan ‘Made in Europe’ en een model uitgewerkt hoe je al het moois wat Europa te bieden heeft een platform kan bieden. Kijk voor een impressie op http://www.neuuu.eu. Er is een intro film van Olaf Kampman, die al jaren loopt met dit idee/concept en er is een videoverslag van de bijeenkomst zelf. Pas daarna hoorde we via DWDD van je boek. Ik zal het promoten onder de deelnemers!
    Vriendelijke groet,
    Patrick

    • Maar dat wordt uitgelegd in de inleiding: filosofie is buiten beschouwing gelaten, net als sport, eten & drinken, politiek en wetenschap. De enige filosofen in Made in Europe zijn Plato en Cicero, wegens hun literaire waarde. Ik beperk me in Made in Europe tot de kunsten!

  5. Leuk dat zigeunerjazz erbij staat in de ondertitel. Inderdaad totaly made in Europe, in tegenstelling eerdere (en latere) jazzstijlen.
    Ben benieuwd naar het boek, waardevol naslagwerk lijkt me!

  6. Beste Pieter Steinz,
    Ik ben helemaal gelukkig met de aankoop van je prachtige boek; en zie nu dat deze website er is. Dank je wel.

    Ik leg je graag een idee voor:
    Ik kwam – door het zoeken naar de afbeelding van een schilderij (van Geertgen) dat je in het boek noemt – bij toeval op de website van statenvertaling.net, gemaakt door Ronald Klip. Hij maakt erg mooie apps voor Iphone en Ipad. Zie zijn website http://www.contentecontent.com
    Misschien een idee om een app te maken van het boek? Zodat je het altijd bij de hand hebt, waar je ook maar bent in Europa…?

    Ik wens je heel veel succes met de spin off van het boek en hoop dat je nog lang bij ons blijft!

    Vriendelijke groet,
    Geertrui Henrichs

    (Ik stuur mijn reactie in kopie naar Ronald Klip)

    • Ja, een app zou schitterend zijn, omdat dan alle dwarsverbanden ook onmiddellijk geïllustreerd kunnen worden. Maar de ontwikkeling van een app is helaas te duur om rendabel te zijn. Alleen met steun van de EU zou die te realiseren zijn, maar daarvoor moeten er eerst een paar vertalingen gemaakt worden.

  7. Mede dankzij een op mijn 64e verjaardag gekregen boekenbon heb ik ‘Made in Europe’ vandaag gekocht. Toch levert Steinz mij al 4 maanden lang – d.m.v. zijn NRC-column ‘Lezen met ALS’ – inspiratie voor mijn eigen blog en voor (de rest van) mijn leven. Ik voel me verwant omdat ik ook cultuur- en literatuurliefhebber ben, en ook in ‘reservetijd’ leef (vierde stadium longkanker). Ik hoop het komende jaar nog veel uit dit belangwekkend werk over onze Europese culturele achtergrond te mogen ‘innemen’. Wat een fantastisch boek, Chapeau!

  8. Ik heb dit boek met erg veel plezier gelezen! Het is altijd leuk om weer nieuwe ideeen op te doen en onder andere qua muziek en boeken weer eens wat nieuws te proberen.

    Een opmerking over het hoofdstuk “museum”. Ik ben er altjid van uit gegaan dat het Teylers museum het oudste museum van Nederland was totdat ik onlangs in de Galerij Prins Willem V in Den Haag was. Hier werden vanaf 1774 de belangrijkste schilderijen van Stadhouder Willem V tentoongesteld. Deze galerij was ook geopend voor publiek en zou daarmee dus het eerste museum van Nederland zijn.

    Ik kijk uit naar een eventueel vervolgproject.

  9. Let me try again. I think it should be (if it is not it is a disgrace!) extremely easy to find financing at the European Commission to get this jewel translated – to start with – into English so that a much wider group of European Citizens can find pride in reading and sharing this book!
    Who is the EC commissioner for culture? Shall we start a petition? We could use Avaaz or similar to launch the action!

    Peter a polyglot European world citizen living currently in Italy

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s