Zondag 28 augustus

Vandaag is de verjaardag van de grootste Duitse, de grootste Russische én de grootste Canadese schrijver.

***

Goethe (Stieler)Het beroemdste werk van de dichter, schrijver en wetenschapper Johann Wolfgang Goethe (sinds 1782 ‘von’) is geen roman maar een toneelstuk: het tweedelige, schier onspeelbare, rijmende en sterk filosofische Faust, over een ambitieuze wetenschapper die zijn ziel aan de duivel verkoopt. Toch behoren ook zijn romans tot de invloedrijkste uit de (Duitse) literatuur. Met Die Leiden des jungen Werthers schreef hij het centrale werk van de romantische Sturm und Drang-stroming, met het licht autobiografische Wilhelm Meisters Lehrjahre een van de eerste bildungsromans over een kunstenaar, en met het autobiografische Die Wahlverwandtschaften een nog steeds modern aandoend verhaal over een open huwelijk. Net als zijn vriend Friedrich Schiller werd Goethe (1749-1832) aan het eind van de 18de eeuw in zijn poëzie en toneelwerk een classicist. Goethe beïnvloedde romanciers van George Eliot tot Thomas Mann en van Mulisch (De ontdekking van de hemel) tot Büch (De kleine blonde dood). Zijn gedicht ‘Der Erlkönig’ inspireerde Michel Tournier tot Le Roi des aulnes (‘De elzenkoning’); zijn ballades werden door Schubert en andere Duitse romantici op muziek gezet, en ‘Der Zauberlehrling’ was de basis voor de beste episode uit de Disneyfilm Fantasia.

Tolstoj geschilderd door Ilja Repin

Tolstoj geschilderd door Ilja Repin

‘Wat te doen?’ en ‘Hoe te leven?’ – dat zijn de belangrijke thema’s uit het oeuvre van de op een Centraal-Russisch landgoed geboren Lev Nikolajevitsj Tolstoj (1828-1910). Het zijn ook de belangrijkste vragen die de schrijver van Oorlog en vrede en de overspelroman Anna Karenina zich in zijn leven stelde. Na vijftig jaar van gokken, hoereren en slaven houden, raakte Tolstoj rond 1880 in een spirituele crisis, waaruit hij tevoorschijn kwam als een fundamentalistische christen die zijn eerdere werk verloochende en non-fictie schreef met titels als Mijn biecht en Wat is mijn geloof?. Het is een wonder – en een zegen voor de literatuur – dat hij in de laatste periode van zijn carrière, toen hij op zijn landgoed het object van (religieuze) bedevaarten was geworden, terugkeerde naar zijn oude stiel en perfecte novellen als De dood van Ivan Iljitsj en Kreutzersonate publiceerde. Tolstojs invloed als christelijk ideoloog (en als historiograaf, want met Oorlog en vrede wilde hij ‘de historici corrigeren’) is zeer beperkt gebleven; als schrijver is die enorm – wat des te opmerkelijker is omdat Tolstoj anders dan Proust of Joyce stilistisch geen vernieuwer was.

DaviesDe in Nederland niet vertaalde grondlegger van de moderne Canadese literatuur was een veelschrijver, in de beste 19de-eeuwse traditie. Sinds zijn debuutroman Tempest-Tost (1951) publiceerde Robertson Davies (1910-1995) een dozijn toneelstukken, tientallen essaybundels en elf romans van vele honderden bladzijden elk. Zijn favoriete literaire vorm was de trilogie, niet zozeer omdat hij in het voetspoor wilde treden van onstuitbare vertellers als Balzac en Thackeray, maar omdat hij naar eigen zeggen na het afmaken van een boek altijd het idee had dat er veel meer over de personages te vertellen was. Zo ontstonden ‘The Salterton Trilogy’ (1951-1958), ‘The Deptford Trilogy’ (1970-1975) en ‘The Cornish Trilogy’ (1982-1991), die het best te omschrijven zijn als zedenkomedies over de bourgeoisie van naoorlogs Canada. Ook Davies’ laatste roman, The Cunning Man (1995), over het leven van een onconventionele arts, was onderdeel van een in Toronto gesitueerde trilogie, waartoe ook de gotische roman Murther & Walking Spirits (over de wraakzuchtige geest van een vermoorde journalist) behoorde. Aanraders onder de uitzinnige en zeer vermakelijke romans van Davies, die door John Irving als een van zijn grote voorbeelden wordt beschouwd, zijn verder de satirische campusroman The Rebel Angels (1981) en het door engelen vertelde epos over een Canadese elckerlyc, What’s Bred in the Bone (1985).

Advertenties

7 thoughts on “Zondag 28 augustus

  1. Helaas….het einde van een grootse en meeslepende periode met talloze inspirerende en voorbeeldige artikelen over cultuur en literatuur. Onvergetelijk en vooralsnog onvergelijkbaar! Bedankt Pieter Steinz.

  2. Hoewel we het al zo lang verwachtten is het overlijden van Pieter Steinz een schok voor mij. Ik heb hem trouw gevolgd in alles wat hij in meer dan tien jaar schreef en publiceerde. Wat een eruditie. Maar vooral heeft hij mij met zijn lijdenswijze levenseinde getroffen. Hoe je met je handicap en het zicht op het onvermijdelijke einde zo positief en nieuwsgierig gaande kunt blijven. Dat boekje ligt op mijn tafel. Daarin zal hij mij hopelijk een voorbeeld zijn. Veel dank en sterkte voor de familie.

  3. Hoewel we het al zolang verwachtten is het overlijden van Pieter Steinz een schok voor mij. Ik heb hem trouw gevolgd in alles wat hij in meer dan tien jaar schreef en publiceerde. Wat een eruditie!
    Maar vooral heeft hij mij met de beschrijving van zijn leven met ALS getroffen. Hoe hij zo creatief en positief met zijn ziekte is omgegaan; hoe hij ons daarvan op een unieke manier heeft laten meeleven. Hoe je met het zicht op een onvermijdelijk einde en een handicap toch nog verrijkend voor anderen kunt zijn tot het laatste moment. Zijn boekje ligt op mijn tafel. Misschien mag hij mij tot voorbeeld strekken als het zover is.
    Veel dank en sterkt voor de familie.

  4. Vandaag 31 augustus, via de media, vernomen dat Pieter Steinz maandag overleden is. De Read Arounds voor 14, 15 en 16 september zijn zondag dan ook al bewust verzonden.
    Alhoewel ik hem nooit persoonlijk heb gekend heb ik een grote bewondering voor zijn werk. Er gaat geen boek voorbij of ik kijk in zijn Gids voor de Wereldliteratuur wat er over dat boek geschreven staat en hoe ik het kan plaatsen tussen andere werken. Zeer leerrijk.
    Als eerbetoon aan hem ga ik zijn andere werken ook kopen.
    Met veel respect en medeleven.
    Ria

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s