Zaterdag 2 juli

Vandaag is de geboortedag van Hermann Hesse (1877) en de verjaardag van Erik Vlaminck (1954) en Maria Stahlie (1955). Maar het is vooral de sterfdag van Anton Tsjechov (1904), Vladimir Nabokov (1977), Ernest Hemingway (1961) en Louis-Ferdinand Céline (1961). 55 jaar na zijn dood is Céline nog steeds onderwerp van controverse.

***

Céline Voyage au bout de la nuitOpgegroeid in een arm burgerlijk milieu, zwaar gewond in de loopgraven bij Ieper, mislukt in West-Afrika, gefrustreerd als arts in een Parijse volkswijk – Louis-Ferdinand Céline (geboren Destouches) was op zijn dertigste al een door de wol geverfde cynicus, die de literatuur aangreep om zijn woede te ventileren. In zijn debuut Voyage au bout de la nuit, en in zijn tweede autobiografische roman Mort à crédit, deugde niemand; een paar jaar later volgde hij de tijdgeest en gaf hij in zijn pamflet Bagatelles pour un massacre (1937) de ‘joodse samenzwering’ van alles de schuld. De nihilist Céline ontpopte zich tot antisemiet, was tijdens de bezetting van Frankrijk collaborateur, en ontsnapte na de oorlog alleen aan de doodstraf wegens zijn verdiensten voor de literatuur.

Céline MortDie verdiensten zijn dan ook enorm. Niet alleen is de Voyage de indrukwekkendste schelmenroman ooit geschreven en Mort à crédit het deprimerendste portret van een kunstenaar als jongeman, maar ook zou na Céline de Franse schrijftaal niet meer dezelfde zijn. Met de woedende stem van zijn hoofdpersonen (onder wie de alter ego’s uit zijn ‘Duitse Trilogie’ over het einde van de Tweede Wereldoorlog) legde Céline een bom onder de beschaafde retoriek in de romans van zijn voorgangers. Met uitroeptekens, elliptische zinnen en als beroemdste stijlmiddel de steeds herhaalde drie puntjes, zette hij de taal onder stroom. Zijn ‘petite musique’ deed voor de Franse literatuur hetzelfde als Twains vernacular voor de Amerikaanse. Hij schreef naar eigen zeggen ‘om anderen onleesbaar te maken’, maar hij maakte ze juist leesbaarder – of ze nu Camus heetten of Genet, Vonnegut of Bukowski.

Advertenties

3 thoughts on “Zaterdag 2 juli

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s