Zondag 12 juni

Internationale Dag tegen Kinderarbeid
Als er één schrijver is die zich in de 19de eeuw heeft afgezet tegen kinderarbeid, dan is het wel Charles Dickens. In vele van zijn romans, van Oliver Twist tot The Old Curiosity Shop kom je kinderen tegen die worden uitgebuit, zo ook in Hard Times (1854).

***

Dickens Hard TimesHard Times, het verhaal van een rechtlijnige vader en zijn twee verkeerd opgevoede kinderen, speelt zich af in een fictieve stad in het beroete industriële noorden van Engeland, en geldt als een van Dickens’ ‘dark period novels’. Een happy end zit er niet in, al behoort de retorische slotpassage (waarin de alwetende verteller zich uitspreekt over de toekomst van zijn romanhelden) tot de mooiste uit Dickens’ oeuvre. Maar dat betekent niet dat er niet gelachen kan worden, vooral om de eigenaardigheden van sommige personages. De rancuneuze huishoudster Mrs Sparsit bijvoorbeeld, die zich met een verleden in de lower upper class huizenhoog verheven voelt boven de politici en industriëlen die ze moet dienen, en die met haar zogenaamde bescheidenheid het bloed onder de nagels van de lezer vandaan haalt.

Dickens Hard Times GadgrindDe spil van het boek is de schoolmeester-politicus Thomas Gradgrind, ‘een man van feiten en berekeningen’ die de oorlog heeft verklaard aan alles wat zweemt naar verbeeldingskracht. Zijn meedogenloze systeem voor de fabricage van modelkinderen doet denken aan dat van Bint uit de ‘roman van een zender’ van F. Bordewijk, maar Gradgrind past het ook toe op zijn eigen kroost. Met funeste gevolgen op de lange termijn. Zijn brave dochter wordt diep ongelukkig in een huwelijk met de onuitstaanbaar zelfingenomen selfmade man Bounderby; zijn zoon leeft erop los en vervalt van kwaad tot erger – en met zijn allen maken ze het mijnwerkers- en weversstadje Coketown nog onleefbaarder dan het al is.

Vert. Eugène Dabekaussen en Tilly Maters

Vert. Eugène Dabekaussen en Tilly Maters

Zware tijden is wel gelezen als Dickens’ aanklacht tegen de industrialisering en de onderdrukking van de arbeider. Ten onrechte, want klassenstrijd interesseert de auteur duidelijk minder dan intermenselijk drama. Zoals plot hem in deze roman ook minder interesseert dan stijl. Lees de eerste twee hoofdstukken, de paukeslag waarmee Dickens zijn feuilleton in 1854 begon, en kijk of je kunt stoppen met lezen. Lees de opschepperijen van Bounderby, die over zijn ongelukkige jeugd vertelt (‘Overdag lag ik in een greppel en ’s nachts in een varkensstal’), en je weet waar Monty Python de mosterd haalde voor de beroemde ‘You were lucky’-sketch. En over invloed gesproken: Hard Times verscheen zes jaar vóór Max Havelaar. Het zou best kunnen dat Multatuli zich voor de figuur van Droogstoppel heeft laten inspireren door de materialistische Gradgrind, een man die in zijn vrije tijd werkt aan het bewijs voor de stelling ‘dat de Barmhartige Samaritaan een Slechte Econoom was.’

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s