Woensdag 25 mei

Vandaag is het Wereld Afrika Dag. Ter gelegenheid daarvan 25 tips voor lezen op locatie tussen de Sahara en de Karoo.

***

In Joseph Conrads Heart of Darkness (1899) vertelt de hoofdpersoon Charlie Marlow waarom hij als kind gefascineerd raakte door het binnenland van centraal Afrika: het was op de Noordpool na de grootste witte vlek op de kaart die hij als ontdekkingsreiziger-in-de-dop bestudeerde. Hoewel de leegte inmiddels voor een deel was ingevuld, was zijn latere reis over de (Kongo-)rivier naar het ‘hart der duisternis’ allereerst bedoeld om te kijken hoe zo’n voormalige witte plek er in het echt uit zag.

Heart of Darkness is een klassieke pionierstekst – het eerste geschreven fictiemeesterwerk over Afrika tussen Sahara en Solomon Mountains. De novelle werd een ijkpunt voor tientallen schrijvers na Conrad; voor westerlingen als Frederic Prokosch en V.S. Naipaul, die het Kongo-gebied zagen als de perfecte achtergrond voor allegorische romans; maar ook voor Afrikanen, die in essays en romans probeerden om Conrads kolonialistische (en zelfs vermeend racistische) beeld van ‘donker Afrika’ bij te stellen. Zo vertelde Chinua Achebe in drie losjes verbonden romans – Things Fall Apart, No Longer at Ease en Arrow of God (1958-64) – het verhaal van de Britse kolonisatie van West-Afrika vanuit het perspectief van de onderworpenen, het Ibo-volk in Oost-Nigeria.

[tekst gaat door onder de afbeelding, die afkomstig is uit Steinz – Gids voor de wereldliteratuur, Nieuw Amsterdam 2015]

01_Afrika_221214‘Waar is de Tolstoj van de Zulu’s?’ antwoordde de Amerikaan Saul Bellow, auteur van de Afrikaroman Henderson the Rain King, toen hem gevraagd werd waarom hij zo’n etnocentrische opvatting van wereldliteratuur had. Het was een vileine opmerking, want als afgestudeerd antropoloog wist hij natuurlijk best dat het grootste deel van Afrika tot begin vorige eeuw een orale cultuur had. De Tolstoj van de Russen kwam ook pas op toen Europa al honderden jaren een literaire cultuur kende. Schrijvers als Ben Okri en Wole Soyinka (winnaar van de Nobelprijs 1986), maar ook de Franstalige Liberiaan Ahmado Kourouma en de Oegandese Nederlander Moses Isegawa, geven een indruk van de inhaalslag die de afgelopen veertig jaar gemaakt is.

Wie nu naar Afrika reist en ter plaatse een toepasselijk boek wil lezen, heeft keus te over. Voor liefhebbers van het traditioneel-westerse beeld van Afrika als een exotische plek vol ongekende mogelijkheden zijn er klassieken als Scoop van Evelyn Waugh en Gangreen van Jef Geeraerts. Voor ieder ander zijn er de werken van een generatie postkoloniale Afrikaanse schrijvers van wie de (Nigeriaanse) grootheden Achebe en Soyinka alleen de vaandeldragers zijn.

Advertenties

2 thoughts on “Woensdag 25 mei

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s