Maandag 23 mei

Zeventig jaar geleden verscheen All the King’s Men van Robert Penn Warren, een roman over een populistische politicus die nog steeds akelig actueel is.

***

Robert Penn WarrenAls mini-dictator in de jaren dertig is senator Huey P. Long van Louisiana een bijna mythische figuur geworden. Niet alleen doordat hij onder onduidelijke omstandigheden werd doodgeschoten in het Capitool van Baton Rouge, maar ook doordat er maar liefst zes romans (en een liedje van Randy Newman) op zijn leven en werk gebaseerd zijn. De beste is All the King’s Men (1946) van de dichter-romancier Robert Penn Warren. De Great Southern Novel is, zoals de titel al suggereert, het verhaal van een moderne Humpty Dumpty die een ‘grote val’ maakt. Ze is ook een van de grootste romans over politiek en vuile handen. Geen wonder dat het beroemde verslag van het Watergateschandaal, All the President’s Men, van de journalisten Woodward en Bernstein dertig jaar later bijna dezelfde titel meekreeg.

Warren All the King's MenWarrens roman is het verhaal van Willie Stark, een no-nonsense-politicus wiens belangstelling naar eigen zeggen uitgaat ‘naar het hart van de mens’, en die door roeien en ruiten gaat om zijn doel – een betere wereld voor de poor crackers – te bereiken: ‘Zonder stro kun je geen stenen bakken,’ zegt hij; ‘en doorgaans heb je alleen tweedehands stro uit de koeienstal tot je beschikking.’ Politieke druk, machtspelletjes, chantage, intimidatie – de charismatische Stark schrikt nergens voor terug. Hij spreekt de taal van het volk (‘te veel gepraat over principes en niet genoeg over beloftes’) en grossiert ten behoeve van de intellectuele zuiderlingen in machiavellistische oneliners: ‘als iets echt de moeite waard is, kun je er nooit je waardigheid bij ophouden.’ Voeg daarbij zijn horkerigheid en zijn onstilbare libido, en de lezer begrijpt al snel dat hij wel moet vallen, zoals ‘een grote sneeuwbal die de berg afrolt en nooit omhoog rolt om zichzelf weer kleiner te maken.’

Warren tweeTegelijkertijd is All the King’s Men volgens de verteller het verhaal van een man ‘voor wie de wereld er heel lang op een bepaalde manier uitzag en daarna ineens heel anders.’ En die man is Jack Burden zelf. Als neef van Willie en onderzoeker-van-kwade-zaken van de latere senator, maakt hij zowel de opkomst als de val van Stark mee. Hij is er zelfs nauwer bij betrokken dan hem lief is, want twee van Starks felste tegenstanders kent hij goed uit zijn jeugd, terwijl een van de vrouwen met wie Stark een overspelige relatie begint Jacks grote jeugdliefde is. All the King’s Men mag zijn faam dan te danken hebben aan de beschrijving van een geoliede politieke machine in het Zuiden – de bron van inspiratie van Joe Kleins Clinton-roman Primary Colors  (1996) – het is evengoed een boek over een gecompliceerde vijfhoeksverhouding waarin de tegenstelling tussen idealisme en de harde werkelijkheid wordt uitgespeeld. En dus een typisch Amerikaanse tragedie.

Fragment uit een recensie (NRC Handelsblad, 16 mei 2008) van Robert Penn Warren: All the King’s Men of de ondergang van Willie Stark. Vertaald door Gerda Baardman, Lidwien Biekmann en Kitty Pouwels. Cossee, 480 blz. € 29,90 (geb.)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s