Woensdag 27 april

Koningsdag
Als een groot lezer presenteert Willem-Alexander zich meestal niet. Maar door fotograaf Vincent Mentzel werd hij één keer op zijn jongenskamer betrapt met een roman in zijn handen: De donkere kamer van Damokles, het magnum opus van de schrijver die op Wim-Lex’ 28ste verjaardag overleed.

***

Hermans Donkere kamerHet grote thema van Willem Frederik Hermans was het zinloze menselijk streven om orde te ontdekken in de chaotische werkelijkheid; zijn personages belanden in situaties die ze niet aankunnen en zoeken vergeefs naar een identiteit. Geen wonder dat Hermans in de verwarrende en van morele keuzes vergeven bezettingstijd een prachtig decor zag voor zijn filosofische (of beter: nihilistische) romans. En de beste daarvan is De donkere kamer van Damokles (1958), het verhaal van de timide sigarenboer Henri Osewoudt die in opdracht van zijn stoere bijna-evenbeeld Dorbeck verzetsdaden pleegt, om na de Bevrijding tot de ontdekking te komen dat hij verdacht wordt van collaboratie.

Hermans tweeOver de schuld van Osewoudt, en over het wel of niet bestaan van Dorbeck (die de lezer alleen door de ogen van Osewoudt ziet) is lang gediscussieerd. De crux van De donkere kamer van Damokles, dat zijn titel ontleent aan de scène waarin Osewoudt wacht op het ontwikkelen van zijn enige foto met Dorbeck, is dat de lezer net zo gaat twijfelen aan de waarheid als de hoofdpersoon zelf. Het is dan ook opmerkelijk dat Hermans in NRC Handelsblad van 18 februari 1983 de historicus Ivo Schöffer corrigeerde toen die had gesuggereerd dat Osewoudt wellicht een “Vertrauensmann voor de Duitsers’ was geweest: “Ook al worden enkele mislukte verzetshandelingen in zijn nadeel uitgelegd, en al kan hij niet elke verdachtmaking ontzenuwen, er wordt niets tegen hem bewezen.’

Osewoudt was dus voor Hermans gewoon een van zijn tragische hoofdpersonen, iemand die net als de “verzetsheld’ uit De tranen der acacia’s of de ambitieuze geoloog uit Nooit meer slapen hopeloos verstrikt raakt in de werkelijkheid.

Advertenties

4 thoughts on “Woensdag 27 april

  1. En precies om die reden van ambiguiteit was het zo een enorme misser dat de verfilming (onder de titel “Als twee druppels water”) eindigt met het tonen van TWEE personen.

  2. Een paar jaar geleden was ik in Parijs op bezoek bij een vriend die ook fotograaf is, Bogdan Borkowski uit Polen. Bij hem thuis maakte ik een aantal foto’s. Toen we voor zijn grote spiegel stonden, vertelde ik hem over W.F. Hermans en zijn boek ‘De donkere kamer van Damokles’, dat ook in het Frans was vertaald door Daniel Cunin in 2006 voor Gallimard. Natuurlijk vertelde ik Bogdan over het moment dat Henri Osewoudt met Dorbeck voor een spiegel stonden en dat Henri daarvan een foto had gemaakt. Henri moest bewijzen dat Dorbeck bestond. De Leica werd uiteindelijk gevonden, maar als Osewoudt het rolletje ontwikkelt, blijkt de foto mislukt. Het bewijs dat ze beiden hebben bestaan komt er niet.
    Ik maakte de foto met Bogdan en die is gelukkig niet mislukt.
    Hier kan ik die foto niet tonen, maar ik zal dit verhaal ook op mijn Facebook plaatsen met een verwijzing naar uw verhaal en nog wat meer over de Franse vertaling.
    Met vriendelijke groet,
    Peter H. Toxopeus

  3. 27 april de laatste “Read around the globe ” gekregen. Mail onveranderd.wat gaat er fout?

    Verstuurd vanaf mijn iPad

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s