Dinsdag 26 april

Welk schipbreukelingverhaal verscheen in 1719 en wordt beschouwd als de eerste Engelse roman? Hint: de schrijver overleed vandaag 285 jaar geleden.

 ***

Robinson CrusoeDe Londenaar Daniel Defoe (1660-1731), die als handelsman Europa had bereisd, verplaatste zich voor The Life and Strange Surprising Adventures of Robinson Crusoe in een zeeman op een verlaten Caraïbisch eiland. Het in de ikvorm geschreven verslag van een schipbreukeling werd een groot succes, Robinson Crusoe was een van de eerste romanfiguren met wie de lezer zich kon identificeren – al was het maar omdat hij in de vorm van dagboekaantekeningen schreef over zijn twijfels en angsten (bijvoorbeeld wanneer hij de aanwezigheid van zijn latere hulpje Vrijdag op het eiland ontdekt).

Roman (Defoe Crusoe)Defoe’s model voor Robinson Crusoe was de Schotse zeeman Alexander Selkirk, die zich in 1704 na een ruzie met zijn kapitein had laten afzetten op een onbewoond eiland in de Stille Zuidzee, om daar vier jaar in eenzaamheid door te brengen. Crusoe is nog heroïscher: hij bezet zijn eiland 28 jaar, 2 maanden en 19 dagen, en slaagt erin om – geholpen door een handvol juttersgoed en een flinke dosis ondernemingsgeest – de wildernis te veranderen in een paradijselijke kolonie. Daarover wilde de opkomende middenklasse, die het grootste deel van het 18de-eeuwse lezerspubliek vormde, graag lezen. De broodschrijver Defoe (560 titels op zijn naam!) gaf de boekkopers wat ze wilden; binnen vijf jaar na Robinson Crusoe publiceerde hij nog een half dozijn romans over premoderne kapitalisten, waarvan Moll Flanders (over een succesvolle hoer) de bekendste is.

Advertenties

One thought on “Dinsdag 26 april

  1. Inderdaad Pieter, een kapitalist avant la lettre. Het boek, waarin Robinson onder meer goede zaken doet met slavenhandel (rendementsdenken was ook toen al actueel!), was inderdaad ongemeen succesvol. Men spreekt wel van een Robinsonade, waarbij de ondernemingszin van de nieuwe tijd werd ingeluid met een hausse aan vertalingen en bewerkingen voor opvoeding en onderwijs. Dat dat ten koste ging van de daaraan voorafgegane focus op de klassieken uit de Oudheid bewijst de neergang van de “Télémacomanie” tezelfdertijd: de hausse in het onderwijs ter ere van de Télémaque van Fénelon. Ook over een zeereis, maar dan een waarbij de held, op zoek naar vader Odysseus, wijsheid en moraal krijgt aangeleerd door de bestuurders van door hem bezochte landen rond de Middellandse Zee. Moraal van dit verhaal: neem nou maar weer eens Télémaque i.p.v. Robinson als rolmodel!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s