Zondag 24 april

Miquel de Cervantes Saavedra overleed volgens de Unesco op 23 april (1616), volgens sommige andere bronnen op 22 april. Een jaar eerder had hij het tweede deel van zijn succesroman Don Quichot gepubliceerd.

***

Cervantes Don QuichotDe vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha, dat in 1605 (deel 1) en 1615 (deel 2) in Spanje verscheen, geldt als de eerste moderne roman van de wereldliteratuur. Het verhaal van de man die beneveld raakt door de ridderromans die hij leest, en die als dolend anachronisme Oost-Spanje doortrekt, is in de eerste plaats een tragikomische avonturenroman over een naïeveling in de boze buitenwereld. Daarnaast is het een satire op de vroegmoderne Spaanse samenleving én een filosofische roman waarin de verhouding tussen fictie en werkelijkheid op losse schroeven wordt gezet. Don Quichot ziet windmolens voor reuzen aan en een lelijke boerendochter voor de schone Dulcinea; zijn geestelijke vader Cervantes doorspekt zijn roman, en vooral het tweede deel, met ironisch commentaar, parodieën op het verhaal zelf en verwijzingen naar de auteur: ‘Die Cervantes is bedrevener in het maken van brokken dan van verzen’.

TPG108073 Portrait of Miguel de Cervantes y Saavedra (1547-1615) by Jauregui y Aguilar, Juan de (c.1566-1641); Private Collection; Spanish,  out of copyright

Cervantes geschilderd door Juan de Jauregui y Aguilar (ca 1566-1641)

Van zelfkennis was Miguel de Cervantes Saavedra (1547-1616) niet gespeend. Na een avontuurlijk leven als soldaat op zee (hij werd gewond in de Slag bij Lepanto, 1571), als slaaf van Moorse piraten, als zwendelaar en als belastingontvanger, maakte hij in Andalusië naam als toneelschrijver. Van zijn twintig of meer stukken zijn er maar twee overgeleverd, misschien omdat hij net zo slecht toneel als gedichten schreef. In 1585 publiceerde hij de herdersroman Galatea, en in 1613 de nog steeds leesbare verhalenbundel Voorbeeldige novellen, maar zijn roem berust op de riddersatire die hij tijdens een verblijf in de gevangenis van de streek La Mancha schreef. Don Quichot werd binnen korte tijd zó populair dat een andere schrijver zich aan een vervolg waagde. Tot grote woede van Cervantes, die in het door hem gepubliceerde deel 2 afrekende met de romanrover, en zijn held voor alle zekerheid liet sterven.

Don Quichot en Sancho Panza door Gustave Doré (1863)

Don Quichot en Sancho Panza door Gustave Doré (1863)

Don Quichot is het prototype van het gelaagde boek, leesbaar als kinderverhaal én als studieobject voor academici. Geen wonder dat schrijvers uit alle eeuwen en alle culturen het als hun ideale boek hebben gezien. Niet alleen Spanjaarden en Zuid-Amerikanen lieten zich inspireren door de ‘Ridder van het Droevige Gelaat’ (v/h ‘Ridder van de Droevige Figuur’); maar ook Engelsen (Laurence Sterne, Henry Fielding), Fransen (Flaubert, Proust) en zelfs Russen (Gogol, Dostojevski). Herman Melville, die in Moby-Dick met kapitein Ahab de grootste Don Quichot van de 19de eeuw schiep – zij het een minder onschuldige –, noemde Quichot ‘de wijste wijze die ooit leefde’; daarbij heel toepasselijk voorbijgaand aan het feit dat de Don een product van de verbeelding is.

Advertenties

One thought on “Zondag 24 april

  1. Dank! Wat een mooie illustratie trouwens, zie ik, op de cover van de nieuwe vertaling. Niet die oubollige Doré… Overigens, in het lente-nummer 1994 van Millennium (“hemelbestormend tijdboek van de Kunstgroep Lage Landen”) publiceerde ik het lange artikel “De route van Don Quichot” n.a.v. van een reis door La Mancha. Oorspronkelijk was het verhaal bedoeld voor het legendarische tijdschrift ‘José Martí Journaal’…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s