Zondag 13 maart

Vijftien jaar geleden was de Boekenweek gewijd aan ‘schrijven tussen twee culturen’. Eregast op het Boekenbal was Salman Rushdie, die als eerste buitenlandse auteur het traditionele geschenk had geschreven. De dag ervoor gaf hij een amusant interview voor genodigden.

***

(Uit: NRC Handelsblad, 13 maart 2001)

Soundbites en oneliners, Salman Rushdie schudde ze gistermiddag bij bosjes uit zijn mouw. De 53-jarige Indiaas-Britse auteur, in Nederland ter promotie van het door hem geschreven geschenk voor de aanstaande Boekenweek (Woede), werd in de Aula van de universiteit voor een select gezelschap geïnterviewd door schrijver-tussen-twee-culturen Henk van Woerden. Een echt gesprek werd het niet, maar Rushdie liet zien dat hij net als in zijn boeken niet om woorden verlegen zit.

,,Schrijvers liegen om je de waarheid te vertellen”, leerde de ambassadeur van de Boekenweek 2001 (‘Het land van herkomst – Schrijven tussen twee culturen’) zijn gehoor van uitgevers, journalisten en Bekende Nederlanders, onder wie Connie Palmen, Hans van Mierlo, Ed van Thijn en Adriaan van Dis. En: ,,Het moderne leven is mijn onderwerp – een zwarte tragedie, gespeeld door een clown.” En: ,,De lezer houdt niet van dikke boeken, tenzij ze heel slecht zijn. Daarom heb ik mezelf beloofd: shorter books more often.

Rushdie WoedeDit laatste kwam over als een gotspe, want Woede (,,een boek over passies en wat die teweeg kunnen brengen”) is met 256 pagina’s het dikste Boekenweekgeschenk dat de Commissie voor de Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek in 70 jaar heeft uitgebracht. ,,Het zou wel eens jaren kunnen duren voor de Nederlanders uw boek hebben verwerkt”, zei Henk van Woerden dapper. Waarop Rushdie antwoordde: ,,250 bladzijden is niet bepaald de Encyclopaedia Britannica. Ik vind juist dat Woede door comprimeren aan kracht heeft gewonnen.”

De zelf ook wat dikker geworden Rushdie, die twaalf jaar geleden naar aanleiding van zijn roman De duivelsverzen getroffen werd door een fatwa van ayatollah Khomeiny, maakte een ontspannen indruk. Uit angst voor bommeldingen had de CPNB de plaats van Rushdie’s semi-openbare interview tot op het laatst geheim gehouden en een – niet doorgevoerde – identificatieplicht afgekondigd. Eenmaal door de beveiligingspoortjes merkten de ongeveer 200 bezoekers weinig van de angst voor aanslagen: Rushdie stond voor iedereen open, terwijl zijn naar verluidt zevenkoppige lijfwacht zich opvallend onopvallend tussen de coryfeeën mengde.

In het gesprek met Van Woerden kwam de fatwa slechts één keer terloops ter sprake. Nadat Rushdie had verklaard dat hij ernaar streefde om zinnen te schrijven ,,waaraan je lachend begint en die je huilend uitleest”, kreeg hij de lachers op zijn hand met de uitspraak: ,,maar soms word ik niet helemaal begrepen.” Om daar na een goed getimede pauze aan toe te voegen: ,,over dat specifieke onbegrip is al genoeg gezegd.”

Rushdie Woede tweeWoede, het verhaal van een poppenmaker in een identiteitscrisis, was volgens Rushdie met een sneltreinvaart uit zijn pen gevloeid, en werd als vanzelf een surrealistisch aandoende evocatie van het leven in het jaar 2000. ,,Ik zou ook wel eens een Jane Austen-achtige roman willen schrijven waarin met geen woord wordt gerept over de buitenwereld”, zei Rushdie. ,,Maar er zijn nu eenmaal twee soorten schrijvers: zij die zoveel mogelijk weglaten en zij die hun boeken helemaal volstoppen. I’m of the shovel-everything-in-school.”

Over de spaarzame ‘Hollandse’ verwijzingen in Woede (Surinaams-Nederlandse voetballers, poppenhuizen in het Rijksmuseum) werd tijdens het interview niet gerept, maar na afloop zei Rushdie dat Nederland voor hem meer betekent dan sierlijk voetbal en 17de-eeuwse kunst: ,,Ik kom vaak in Nederland, en door vrienden als Chris Keulemans en Adriaan van Dis, leden van het Rushdie Defense Committee, was ik niet aangewezen op het toeristisch circuit.”

Rushdie zei ook redelijk wat Nederlandse literatuur gelezen te hebben, van Van Dis tot Mulisch. Nooteboom kent hij van een gezamenlijke lezing, maar Mulisch heeft hij nog nooit ontmoet. Na vanavond zal dat anders zijn: samen met vriendin Padma Lakshmi bezoekt Rushdie het Boekenbal, waar hij Mulisch zelfs zou kunnen verdringen als de meest aangeklampte schrijver.

Advertenties

One thought on “Zondag 13 maart

  1. ik ‘moet’ eerlijk zijn: Als de doodsdreiging er niet was geweest zou ik zijn boeken waarschijnlijk wél goed, maar niet uitzonderlijk hebben gevonden. (krijg ik nu bedreigingen ? ….geintje )
    MEES van den BOSCH

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s