Donderdag 11 februari

Vandaag vieren we de stichting van Japan. Ter ere van de troonsbestijging van de mythische eerste keizer Jinmu (660 vC) maken we een lezen-op-locatiereis naar het land van de rijzende zon.

***

Geheimzinnige geisha’s, slovende salari-mannen, meedogenloze militairen; verstilde tempels, bloeiende kersenbomen en natuurlijk de berg Fuji — het beeld van Japan in de westerse literatuur is eendimensionaal. Misschien ligt dat aan de geslotenheid van de samenleving, misschien aan de luiheid van de westerse schrijver. En misschien moeten we daar helemaal niet moeilijk over doen. Per slot van rekening is ook de onderwerpskeuze van de Japanse schrijver beperkt. De Nipponspecialist Ian Buruma heeft ooit opgemerkt dat de meest voorkomende woorden in de klassieke Japanse literatuur ‘kanashimi’ (droefheid) en ‘natsukashisa’ (nostalgie) zijn. Er wordt in Japanse romans heel wat afgehuild uit heimwee naar alles wat voorbij is; terwijl in de drieregelige, 17 lettergrepen tellende, haiku bij voorkeur een poging wordt gedaan om de tijd stil te zetten.

Murasaki GenjiMono no aware, de droefheid der dingen, was al het overkoepelende thema van Het verhaal van Genji, een verzameling verhalen over een legendarische prins en serieminnaar die in het begin van de elfde eeuw werd opgetekend door de hofdame Murasaki Shikibu. De invloed van de Genji monogatari (beschouwd als de eerste roman uit de wereldliteratuur) op de Japanse letterkunde is niet te overschatten: bijna alle grote schrijvers, en met name Junichiro Tanizaki (De liefde van een dwaas, 1925) en Yasunari Kawabata (Sneeuwland), hebben er motieven en zelfs verhalen aan ontleend. Het is de Decamerone van de Oosterse cultuur.

Murakami AardbevingHet andere grote thema in de Japanse literatuur is de aantrekkingskracht van het Westen – niet verwonderlijk in een samenleving die tot in de negentiende eeuw praktisch afgesloten was van buitenlandse invloeden. Niet alleen de Nobelprijswinnaar Kenzaburo Oe en de fanatieke traditionalist Yukio Mishima hebben de modernisering van Japan tot inzet van hun romans gemaakt, ook jonge schrijvers als Banana Yoshimoto (Kitchen) en Haruki Murakami. Vooral de laatste, begonnen als vertaler van Raymond Carver en John Irving, heeft afgerekend met het Japan van de lakschermpjes en de theeceremonie, en schrijft romans waarin Japanse thema’s worden vermengd met westerse verteltechnieken. Als het land van de rijzende zon weer aan de beurt is voor de Nobelprijs, mag Murakami hem krijgen.

Kaart Pieter en Jet Steinz, vormgeving Rik van Schagen

Kaart Pieter en Jet Steinz, vormgeving Rik van Schagen

Advertenties

2 thoughts on “Donderdag 11 februari

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s