Woensdag 13 januari

Vijfenzeventig jaar geleden stierf James Joyce in Zürich. Waar was hij geboren?

***

Joyce Finnegans WakeToen James Joyce (Dublin 2 febr. 1882 – Zürich 13 jan. 1941) werd gevraagd waarom hij Finnegans Wake had gestileerd als een droomachtig taalbombardement (waarin ternauwernood het verhaal van een kasteleinsgezin in Dublin valt te ontdekken), antwoordde hij: ‘Om de critici driehonderd jaar bezig te houden.’ Het was niet de eerste keer dat de halfblinde liefhebber van Sterne en Shakespeare de grenzen van de schrijfkunst had verlegd tot een punt waar weinigen eerder geweest waren. In de verhalenbundel Dubliners (met als hoogtepunt het melancholieke slotverhaal ‘The Dead’, over een ogenschijnlijk geslaagde man die de leegte van zijn leven inziet ) gaf hij een zeldzaam realistisch beeld van de gefrustreerde en ongelukkige bewoners van zijn geboortestad. In zijn autobiografische ontwikkelingsroman A Portrait of the Artist as a Young Man gaf hij het verhaal onder meer vorm in peuter-, kleuter- en pubertaal. En in Ulysses vervolmaakte hij de techniek van de stream of consciousness en experimenteerde hij met alle mogelijke literaire stijlen.

Joyce UlyssesDe achttien hoofdstukken van Ulysses herschrijven niet alleen met een knipoog de boeken van Homeros’ Odyssee, maar etaleren ook telkens een andere (literaire) techniek – van de fuga (het ‘Sirenen’-hoofdstuk, dat zich in een bar afspeelt) tot de hallucinatie (het ‘Kirke’-hoofdstuk in het bordeel). Academici zijn er dol op, en hebben met hun uitgebreide interpretaties het zicht ontnomen op een roerend verhaal over een Dublinse elckerlyc die worstelt met de dreigende ontrouw van zijn vrouw en aan het eind van de dag de zoon vindt die hij nooit had. Sommige hoofdstukken, bijvoorbeeld het in stuiverromanstijl geschreven ‘Nausikaä’, zijn zo klaar als een klontje, en wie eenmaal gewend is aan de (inmiddels alom ingeburgerde) stream of consciousness kan zonder problemen genieten van het beroemdste hoofdstuk uit het boek, ‘Penelope’, waarin Leopold Blooms vrouw Molly vóór het slapengaan in een lange innerlijke monoloog haar leven overdenkt.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s