Vrijdag 23 oktober

Dag van de Republiek (Hongarije)
Op de nationale feestdag van Hongarije wordt niet alleen herdacht dat op 23 oktober 1989 de Republiek Hongarije werd gesticht, maar ook dat op dezelfde dag in 1956 de opstand tegen het communisme uitbrak. In welke roman van Harry Mulisch spelen de rellen die in Nederland volgden op de Russische inval een rol?

***

Mulisch AanslagDe Hongaarse Opstand speelt een rol in De aanslag. Met deze roman uit 1982 voegde Mulisch een nieuwe (instant)klassieker toe aan de in Nederland mateloos populaire oorlogsfictie, die begonnen was met G.K. van het Reves De ondergang van de familie Boslowits (1946) en Simon Vestdijks briljante streekroman over het stuntelende verzet Pastorale 1943 (1948). Dat Mulisch’ roman over goed en fout zo insloeg – en uiteindelijk meer dan vijfhonderdduizend keer over de toonbank ging – heeft ongetwijfeld te maken met de schwung waarmee ze geschreven en geconstrueerd is. En met de suspense, die nu eens niet voortkomt uit de vraag wíé het heeft gedaan, maar uit de vraag waaróm het is gebeurd. Als er in de vroege jaren tachtig een Gouden Strop had bestaan, dan had Mulisch hem zeker gekregen voor De aanslag.

Mulisch twee‘De geschiedenis van een voorval’, zoals de ondertitel van deze literaire thriller luidt, begint tijdens een potje mens-erger-je-niet in de Hongerwinter, met een aanslag op een NSB’er, wiens lijk vervolgens vóór het huis van het Haarlemse gezin Steenwijk wordt neergelegd. Vader, moeder en oudste zoon worden door de Duitsers opgepakt en gefusilleerd, de 11-jarige Anton ontspringt de dans en wordt de rest van zijn leven geobsedeerd door de schuldvraag. Tijdens vier mijlpalen van de naoorlogse geschiedenis – de Korea-oorlog in 1952, de anticommunistische rellen van 1956, de Provo-tijd (1966) en de antikernwapendemonstratie van 1981 – ontmoet Anton de overlevenden van toen en de nazaten van de vermeende schuldigen; om tot de slotsom te komen dat ‘iedereen schuldig en onschuldig is’.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s