Zondag 31 mei

Een dag na Boris Pasternak, op 31 mei 1960, overleed de grootste Vlaamse schrijver van de twintigste eeuw. Hij liet een bescheiden maar onvergetelijk oeuvre achter waarvan Villa des Roses en Een ontgoocheling de eerste hoogtepunten waren.

***

Elsschot KaasIn het voorwoord van zijn handelsroman Kaas schreef Willem Elsschot (pseudoniem van Alfons de Ridder, 1882-1960) dat het tragische een kwestie is ‘van maat en harmonie […] van eenvoud en oprechtheid met sardonisch grijnzen’. In dit licht mag je al zijn romans – van het subtiele melodrama Villa des Roses tot en met zijn zwanezang als schrijver, Het dwaallicht – tragisch noemen, zolang je erbij zegt dat ze ook heel komisch zijn. Elsschots hoofdpersonen zijn doorgaans dromende Vlaamse kleinburgers die hun neus hardhandig stoten aan de werkelijkheid: een vader en zijn zoon raken in elkaar teleurgesteld (Een ontgoocheling), een atheïstische kruidenier bindt de strijd aan met de dorpspastoor (De verlossing), een grootvader ziet het geluk van zijn kleinkind bedreigd (De leeuwentemmer).

Elsschot Lijmen Het been‘Tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren’ schreef de als dichter gedebuteerde Elsschot al in ‘Het huwelijk’ – en dat geldt zelfs voor ambitieuze oplichters, zo blijkt uit Lijmen en Het been. In deze beroemde romans, waarin de zakenman De Ridder zijn ervaringen in de reclame verwerkte, brengt Boorman, de Brusselse directeur van de advertentiefuik Algemeen Wereldtijdschrift, Elsschots alter ego Frans Laarmans de fijne kneepjes bij van het ‘lijmen’ (‘de mensen bepraten en doen tekenen’), om na de zoveelste geslaagde transactie medelijden te krijgen met een gehandicapte smederij-uitbaatster. Elsschots stilistische eenvoud en door Multatuli beïnvloede humanisme sloegen geweldig aan in Nederland, dat zijn Vlaamse schrijvers het liefst ‘stads’ en zo min mogelijk barok ziet; onder meer de redactie van het tijdschrift Forum (Menno ter Braak, E. du Perron), A. Alberts, Simon Carmiggelt en de essayist Karel van het Reve waren grote bewonderaars.

Advertenties

One thought on “Zondag 31 mei

  1. Omdat het programma van de leesclub voor volgend seizoen binnenkort bepaald wordt, heb ik deze informatie doorgestuurd naar het leesteam.
    Ria Mondelaers

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s