Dinsdag 7 april

Ter gelegenheid van Wereldgezondheidsdag: tien romans die zich afspelen in een ziekenhuis. Van De psychiater tot De co-assistent.

Machado twee***

1 J.M. Machado de Assis: ‘De psychiater’ (1882); humoristisch verhaal, waarin een experimenterende arts bijna de hele bevolking van zijn stadje opsluit in het gekkenhuis, om er uiteindelijk zelf als enige patiënt in terecht te komen

2 Thomas Mann: Der Zauberberg (1927). De ultieme sanatoriumroman. De drie weken die de Hamburgse ingenieur Hans Castorp uittrekt voor een bezoek aan zijn tuberculeuze neef in Davos worden er bijna ongemerkt driehonderdzestig; zeven jaren waarin Hans van een enigszins naïeve jongeman verandert in een man van de wereld. Perfect gebildet verlaat hij het jaloersmakend luxe en rustgevende ziekenhuis, om niet veel later te sneuvelen in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog.

3 Janet Frame: Faces in the Water (1961); een vrouw vertelt over haar tijd in een psychiatrische inrichting, en vooral over de dunne scheidslijn tussen gek en normaal

4 Ken Kesey: One Flew over the Cuckoo’s Nest (1961). Van alle romans over het (barbaarse) leven in de psychiatrische ziekenhuizen van vóór de jaren zeventig is dit de beroemdste, al was het alleen maar door de verfilming met Jack Nicholson. Een man doet net of hij gek is om onder een gevangenisstraf uit te komen en bindt de strijd aan met de ‘çorrigerende’ therapieën van de medische macht, belichaamd door de dictatoriale en gevoelloze Nurse Ratched.

Plath Bell Jar5 Sylvia Plath: The Bell Jar (1963). Hoofdpersoon én ik-verteller van dit gefictionaliseerde verslag van de eerste psychische crisis in het leven van Plath in het begin van de jaren vijftig, is Esther Greenwood, een jonge vrouw uit Boston die alles mee lijkt te hebben, maar die worstelt met de verwachtingen van de maatschappij en van kliniek naar kliniek gaat.

6 Samuel Shem: The House of God (1978). Klassieke satire over een co-assistent in een Amerikaans ziekenhuis. Dr Roy Basch leert dat het beter is om medische voorschriften aan je laars te lappen als je patiënten in leven wil houden. Want: ‘The delivery of good medical care is to do as much nothing as possible’. Shem maakte het jargon van jonge artsen populair. Voortaan heette een patiënt aan wie geen eer te behalen viel een ‘gomer’ (‘get out of my emergency room’).

7 Pat Barker: The Regeneration Trilogy (1991-1995). Een trilogie over de Eerste Wereldoorlog waarin fictieve personages worden gemengd met historische figuren als de dichters Siegfried Sassoon en Wilfred Owen. De eigenlijke hoofdpersonen van Regeneration (1991), The Eye in the Door (1993) en The Ghost Road (1995) zijn de (historische) dokter William Rivers, die zijn in de loopgraven verknipte patiënten met de modernste psychologische technieken genas om ze daarna weer terug naar het front te sturen, en de working-class hero Billy Prior. Met behulp van veel dialogen en dagboekfragmenten geeft Barker een memorabel beeld van de verschrikkingen van de oorlog en van de gevolgen ervan voor de Britse (klassen)maatschappij.

Ondaatje Patient8 Michael Ondaatje; The English Patient (1992). Booker Prize winnend liefdesverhaal dat ook te lezen is als een poëtische allegorie op het einde van de Europese beschaving en hegemonie in de wereld. Vier ontheemde figuren, onder wie een mysterieuze brandwondenpatiënt, komen tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog samen in een Toscaanse villa die als noodhospitaal is ingericht. De verfilming (met Ralph Fiennes en Kristin Scott Thomas) werd bekroond met twaalf Oscars.

9 Miquel Bulnes: Zorg (2003). In de jij-vorm geschreven debuut van de arts-microbioloog Miquel Ekkelenkamp schetst aan de hand van een chirurge-in-opleiding de teleurstellingen, gruwelijkheden en absurditeiten van het ziekenhuisbestaan. Vol wijze oneliners, zoals ‘We zijn allemaal preterminaal, de een iets meer dan de ander’, ‘Waar het hart van vol is, daar worden andere mensen mee lastig gevallen’, en: ‘Het is je werk om je zorgen te maken; ik werk in de zorg, zeg je wel eens.’

10 Anne Hermans: De co-assistent (2007). Roman gebaseerd op autobiografische columns die op de Achterpagina van NRC Handelsblad verschenen (en die in 2009 werden verzameld in Het wittejaseffect). Droogkomisch beschreven slices of life uit de ziekenhuisartsenpraktijk, met in de hoofdrol Elin Dekkers, een enigszins naïeve arts in opleiding die niet ophoudt zich te verbazen over zowel de botheid en incompetentie als de liefde voor het vak van sommige van haar collega’s.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s