Vrijdag 6 maart

Vanavond gaat met het ‘Waanzinnig Boekenbal in de Amsterdamse Stadsschouwburg de 80ste Boekenweek van start. Het motto is ‘Te gek voor woorden’; het traditionele Boekenweekessay is getiteld Waanzin in de wereldliteratuur en is vanaf morgen te koop voor € 2,50. Voor een fragment: lees verder.

***

Cervantes Don QuichotGekken en dwazen, of beter gezegd geesteszieken en psychisch gestoorden, zijn een rijke bron van inspiratie voor schrijvers uit alle tijden en culturen. Al in de eerste moderne roman, De vernuftige edelman Don Quichot de La Mancha (1605) van Miguel de Cervantes, is de hoofdpersoon een man wiens verstand beneveld raakt – interessant genoeg door het lezen van te veel (ridder)romans; hij ziet windmolens voor reuzen aan en een lelijke boerendochter voor de door hem aanbeden vrouwe Dulcinea. Maar ook in de twee millennia daaraan voorafgaand was de waanzinnige een populair personage, vooral op het toneel, waar grote tragedieschrijvers als Aischylos, Sofokles, Euripides, Seneca, Ariosto en Shakespeare lieten zien wat mensen tot waanzin dreef en waartoe dat kon leiden.

GilgamesjZelfs in de oudste verhalen uit de wereldliteratuur speelt psychische ontsporing een rol. In het Gilgamesj-epos (circa 2000 v. Chr.) wordt de titelheld gek van verdriet na de dood van zijn beste vriend Enkidoe, waarna een ziekelijke angst voor de dood hem ertoe drijft een gevaarlijke tocht te ondernemen om het geheim van het eeuwige leven te vinden. In de Griekse mythen worden onder meer de verhalen verteld van Ajax die in een vlaag van blinde woede een kudde schapen afslacht waarvan hij denkt dat het de mensen zijn die hem onrecht hebben aangedaan, van Herakles die door goddelijk ingrijpen zijn drie zoons (en volgens Euripides ook zijn vrouw) vermoordt, en van Medeia die haar twee kinderen slachtoffert op het altaar van haar jaloezie en wraakzucht – al kun je je afvragen of dat een daad van gekte of van wanhoop is.

Uit Pieter Steinz: ‘Waanzin in de wereldliteratuur’. Nieuw Amsterdam, 64 blz. €2,50

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s