Zondag 18 januari

Citaat van de week
‘Om iets te zien moet je eerst iets kunnen herkennen. Zonder herinnering kun je alleen maar kijken.’
Uit welke Nederlandse jaren-tachtigklassieker is deze mijmering afkomstig?

***

Bernlef HersenschimmenUit Hersenschimmen (1984), de bestseller waarin de in 2012 overleden (J.) Bernlef zijn belangrijkste thema’s – vergeten, verdwijnen, herinneren – uitwerkt aan de hand van de snelle aftakeling van een Nederlandse man aan de Amerikaanse oostkust. De schrijver is in de geest van Maarten Klein gaan zitten en beschrijft van binnenuit zijn teloorgang – eerst nog in korte volzinnen, maar op den duur in verbrokkeld proza dat de geestesgesteldheid van de ik-figuur weergeeft. Hoewel, ik-figuur? Tegen het einde van het boek spreekt Klein over zichzelf in de hij-vorm en op de op een na laatste bladzijde is de ‘hij’ zelfs een ‘het’ geworden.

Bernlef twee‘Herinneringen kunnen soms tijdelijk onbereikbaar zijn, net als woorden,’ denkt Klein aan het begin van het verhaal, ‘maar totaal verdwijnen kunnen ze toch bij je leven niet?’ IJdele hoop, Alzheimer is onverbiddelijk, al zal de ziekte zelden zo snel toeslaan als bij Bernlefs hoofdpersoon, en al zullen weinig patiënten zo welsprekend blijven. ‘Alles gaat met horten en stoten,’ begint een van Maartens mooiere overpeinzingen. ‘Er is geen vloeiende beweging meer in, zoals vroeger. De dag zit vol scheuren en gaten.’ En wat te denken van ‘Het sneeuwt zelfs binnenin mij’, of van ‘Ik ben van mijn taal nog de enige overlevende’? Een enkel gedachtebrokstuk zou – mits op de de juiste manier getypografeerd – zelfs niet misstaan in een bundel van de dichter die Bernlef sinds 1959 óók was:

In het leven terug?
maar waar is zoiets gebleven?
is er wel zoiets?
of was gewoon alles inbeelding van het hoofd?
hersenschimmen?

Advertenties

One thought on “Zondag 18 januari

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s