Woensdag 7 januari

Een kwart eeuw geleden verscheen The Music of Chance, de zesde roman van een Amerikaanse auteur die grossiert in spelletjes met taal, met de rol van de schrijver en met klassieke Amerikaanse genres als het detectiveverhaal en de roadnovel.

***

Auster New York TrilogyToeval en vrije wil zijn de lievelingsthema’s van de vooral door Kafka beïnvloede Paul Auster (Newark, NJ, 1947). Persoonsverwisselingen, onverwachte erfenissen en onwaarschijnlijke ontmoetingen bepalen het bestaan van zijn personages, die niet zelden op keerpunten in hun leven besluiten om zich aan het toeval over te geven. Voor de hoofdpersonen uit The New York Trilogy (1984-1985), dat het New Yorkse buitenbeentje Auster beroemd maakte in Europa, en de onconventionele avonturenroman Moon Palace (1989) is de wereld een raadsel. Maar ook de hoofdpersoon van The Music of Chance (1990) zoekt met vallen en opstaan naar de zin van zijn leven.

Auster ChanceAls de 32-jarige Jim Nashe uit Boston aan het begin van het boek een erfenis krijgt van een vader die hij nooit gekend heeft, leeft hij zich uit in de Amerikaanse Droom: hij verbrandt zijn schepen achter zich, koopt een nieuwe auto en begint een leven op de weg, kriskras door het land, ‘treating his past as if it were so much junk to becarted away‘.

Nashe’s nieuw verworven vrijheid duurt een jaar en drie dagen. Net wanneer het einde van zijn fortuin in zicht komt, ontmoet hij bij toeval de innemende Jack Pozzi, een beroepsgokker in nood die op weg is naar een gouden afspraak: een avondje poker met twee winnaars van de superlotto. Vertrouwend op het talent en de openheid van Pozzi besluit Nashe hem zijn laatste twintigduizend dollar te laten gebruiken als speelgeld. De winst zal eerlijk worden gedeeld.

Auster Chance tweeTot ongeveer halverwege verloopt het verhaal van The Music of Chance rechttoe rechtaan; de lezer heeft wel een idee waar het op uit zal draaien. Gokkers met gouden plannen spelen maar al te vaak onder een hoedje met hun zogenaamde tegenstanders, en Jack Pozzi (‘My friends call me Jackpot‘) zou niet de eerste ‘con man’ zijn die gewiekst en sympathiek het vertrouwen van zijn slachtoffer te gelde maakt.

Maar Paul Auster is een schrijver die iedere verwachting doorbreekt en zijn lezers bij voorkeur op het verkeerde been zet. Vanaf het moment dat Nashe en Pozzi het immense pand van de lottowinnaars in Pennsylvania betreden, verliezen zij iedere greep op de gebeurtenissen en verandert de sfeer van The Music of Chance compleet. Een bevreemdende rondleiding door het huis en een maaltijd als op een kinderpartijtje (hamburgers, chips en cola met een knikrietje) gaan vooraf aan een desastreuze speelnacht. Nashe en Pozzi verliezen niet alleen hun geld en de auto, maar ook hun vrijheid: om hun schulden af te betalen worden zij door de miljonairs gedwongen tot het bouwen van een immense muur op hun landgoed; het bouwmateriaal is afkomstig van een uit Schotland geïmporteerde middeleeuwse ruïne.

Zo absurd als dit gegeven is, zo ijzingwekkend precies wordt het in de rest van het verhaal door Auster uitgewerkt. In briljante dialogen beschrijft hij de karakterontwikkeling van de berustende Nashe en de opstandige Pozzi. Hun zinloze werkzaamheden (de muur loopt diagonaal door een weiland) en hun vergeefse pogingen om direct in contact te komen met de ‘kasteelheren’ doen denken aan die van K. in Het slot van Kafka. En alle handelingen zijn omgeven door een nachtmerrie-achtige sfeer die diepe indruk achterlaat.

Net als bij Kafka is de humor zwart. En net als bij Kafka laat de de ‘ontknoping’ van de plot meer raadsels achter dan zij oplost. Austers zesde roman is een spannende thriller en tegelijkertijd een angstaanjagende filosofische bespiegeling over toeval en vrije wil — een boek dat je niet snel loslaat.

OPLOSSING QUIZ 6 JANUARI: BEGINZINNEN

1 j

2 e

3 i

4 a

5 b

6 g

7 f

8 h

9 d

10 c

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s