De Vijfde van Mahler

Of ze nu gespeeld wordt in een uur of vijf kwartier, de Vijfde van Mahler is de beroemdste klassieke symfonie na de Negende en de Vijfde van Beethoven. Filmregisseurs en ijsdansers deden er hun voordeel mee.

Mahler***

Het Adagietto, oftewel het langzame vierde deel, van de Symfonie nr. 5 van Gustav Mahler (1860-1911) is een van de weinige symfonische stukken die in bekendheid kunnen concurreren met de Negende of de Vijfde van Beethoven. Dat komt vooral doordat het werd gebruikt in de soundtrack van Morte a Venezia (1971), Luchino Visconti’s verfilming van de onheilszwangere novelle Der Tod in Venedig van Thomas Mann. Bovendien was het zwaar georkestreerde en diepromantische stuk – een liefdesbrief van de Oostenrijkse componist aan zijn vrouw Alma Schindler – daarvóór al een favoriet stuk in het orkestrepertoire, zelfs in de tijd dat de Vijfde Symfonie nog te zwaar werd geacht voor het concertpubliek. Sinds Visconti is het Adagietto heel populair geworden onder iedereen die een romantische sfeer wil scheppen; zo kozen twee ijsdansers de muziek voor hun kür, waarmee ze in 2010 op de Olympische Spelen zelfs goud behaalden.

Dirk Bogarde als Gustav Aschenbach in Visconti's verfilming van Der Tod in Venedig van Thomas Mann

Dirk Bogarde als Gustav Aschenbach in Visconti’s verfilming van Der Tod in Venedig van Thomas Mann

De Vijfde werd geschreven in 1901-1902 en geldt als de eerste symfonie uit Mahlers middenperiode, waarin hij geen gebruik meer maakte van vocalen en steeds meer van contrapunt in de traditie van Bach. Het stuk in vijf delen werd voor het eerst uitgevoerd in 1904, in Keulen en gedirigeerd door de componist zelf. Behalve het Adagietto kenmerkte het zich door een trompetsolo in de treurmars aan het begin en door de relatief conventionele opbouw met een klassiek rondo aan het eind. De verleiding voor veel dirigenten is om sehr langsam te spelen, de aanwijzing van Mahler bij het Adagietto uitbreidend tot de hele symfonie. Daarmee komt de duur vaak boven de vijf kwartier uit. Mahler zelf schijnt het in minder dan een uur gedaan te hebben.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s