De ontboezemingen van Rousseau

De 18de eeuw was de eeuw van de Verlichting, en een van de grote namen uit die periode is die van Jean-Jacques Rousseau, wegbereider van Romantiek en revolutie.

Rousseau door Allan Ramsay (1766)

Rousseau door Allan Ramsay (1766)

‘Ik ga iets ondernemen dat nooit eerder is gedaan,’ schrijft Jean-Jacques Rousseau aan het begin van Les Confessions (1782; deel 2 in 1788), ‘en dat, als het eenmaal is uitgevoerd, niet zal worden nagevolgd. Ik wil aan mijn medemensen een mens laten zien zoals hij werkelijk is en die mens, dat ben ik zelf. […] Ik ben niet gemaakt als enig ander mens die ik heb ontmoet. […] Ook al zou ik niet beter zijn, ik ben op zijn minst anders’ (vert. Leo van Maris).

Ware woorden; de in Genève geboren Rousseau (1712-1778) was wezenlijk anders en ook een beetje raar. Hij predikte de autonomie van het kind en drong aan op de beste opvoeding, maar vertrouwde zijn vijf eigen kinderen toe aan de armenzorg. Hij onderstreepte de aangeboren goedheid van de mens, maar schetste zichzelf in zijn autobiografie, vaak onbewust, als een vat vol nare trekjes. Niet dat het iets afdoet aan zijn belang voor de Europese cultuur. Rousseau formuleerde in Du contrat social (1762) de ideeën over vrijheid en gelijkheid die niet alleen de Franse Revolutie zouden beheersen, maar ook de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (1948). Daarnaast was hij een van de eersten die de natuur niet als iets vijandigs maar als iets helends zagen, en werd hij ook door de ontwikkelingsroman in brieven Julie ou la Nouvelle Héloïse (1761) een van de wegbereiders voor de Romantiek. Voeg daarbij het belang van de postuum verschenen Confessions als model voor egodocumenten in later eeuwen, en je mag concluderen dat Rousseaus zelfverzekerde opmerkingen in het begin van zijn autobiografie geen grootspraak zijn.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s