Pianoforte, fortepiano

De bezemroute langs de laatste halteplaatsen van de Europese cultuurgeschiedenis stopt vandaag bij de piano, misschien wel het meest geliefde muziekinstrument.

Chopin aan de piano; naast hem George Sand (schilderij van Delacroix)

Chopin aan de piano; naast hem George Sand (schilderij van Delacroix)

De populariteit van de pianomuziek van Chopin droeg bij aan de definitieve emancipatie van het ‘hamerklavier’ in de 19de eeuw. Ontwikkeld rond 1700 door de Florentijn Bartolomeo Cristofori, werd de opvolger van het klavecimbel oorspronkelijk genoemd naar de mogelijkheid om via een toets een snaar forte (‘hard’) of piano (‘zacht’) aan te slaan: de fortepiano of pianoforte. Het instrument was een enorme vergroting van de mogelijkheden van de klassieke toets-snaarinstrumenten, waarop alleen maar getokkeld en niet geslagen kon worden. Met een bereik van zeven octaven en een fluwelen klank (die het gevolg was van het met vilt omspannen van de hamertjes die de toetsaanslag aan de snaren doorgaven) werd het al snel het populairste instrument onder de gegoede burgers van de 18de en 19de eeuw – zeker nadat het ontwerp was verbeterd met pedalen voor onder meer het verlengen van tonen en een mechanisme dat ervoor zorgde dat je dezelfde toon snel kon herhalen.

Hoe Ravel zijn verjaardag voerde (8 maart 1928); geheel rechts George Gershwin

Hoe Ravel (midden) zijn verjaardag vierde (8 maart 1928); geheel rechts George Gershwin

De eerste componist-klavecinist die de pianoforte in het openbaar bespeelde – in Londen in 1768 – was Johann Christian Bach, wiens experimenten grote invloed hadden op de pianomuziek van Mozart. Een andere zoon van Bach, Carl Philipp Emanuel, was de belangrijkste inspiratiebron voor de pianosonates van Beethoven, muziekstukken die veel vergden van de instrumentalist en zo het tijdperk van de pianovirtuoos inluidden. Chopin, Liszt, Rachmaninov, Sjostakovitsj; Vladimir Horowitz, Arthur Rubinstein, Glenn Gould, Alfred Brendel – de lijst van beroemde pianisten is eindeloos, net als die van de vleugels waarop zij hun muzikaliteit en vingervlugheid demonstreerden: van August Förster tot Zimmermann en van Bechstein tot Steinway.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s