De mercatorprojectie

Vandaag op Made in Europe: de mercatorprojectie: een Europese culturele verworvenheid die ons continent veel groter en machtiger deed uitkomen dan het eigenlijk was.

Mercator (kaartprojecties)De Nederduitse cartograaf Gerardus Mercator, geboren als Gerard De Kremer in het Vlaamse Rupelmonde, was de eerste die het woord ‘atlas’ gebruikte voor een verzameling kaarten. Hij had als jonge graveur eer ingelegd met vroege aard- en hemelglobes en met kaarten waarop hij plaatsnamen in schuinschrift zette om ze meer te laten opvallen. Hij maakte furore met een nauwkeurige kaart van het Heilige Land (1537) en een Europakaart (1554) waaraan hij zestien jaar had gewerkt. Toch ontleent hij zijn faam in de eerste plaats aan de wereldkaart die hij tekende ‘tot gebruik van hen die over de zee varen’ (1569). Om van de aardbol een plat vlak te maken, en daarbij het voor zeevaarders zo belangrijke stelsel van lengte- en breedtegraden correct weer te geven, koos Mercator voor een zogeheten hoekgetrouwe projectie. Het gevolg was dat er vervorming optrad naar de polen toe, en dus dat de landmassa’s groter afgebeeld stonden naarmate ze verder van de evenaar af lagen.
Niet alleen voor zeevaarders maar ook voor kaartenmakers was deze naar Mercator genoemde projectie een geschenk uit de hemel; ze is dan ook tot op de dag van vandaag de meest gebruikte. Concurrentie kwam er van afstandsgetrouwe projecties, en vooral van oppervlaktegetrouwe projecties, zoals die van de Schot James Gall uit 1855 waarbij Zuid-Amerika, Afrika en Indonesië veel groter en langgerekter waren afgebeeld. Een dikke eeuw later, in 1967, nam de Duitser Arno Peters deze projectie over bij zijn kruistocht tegen wat hij ‘cartografisch imperialisme’ noemde. De Gall-Petersprojectie, die de derde wereld heel wat groter afbeeldde dan de mercatorprojectie, werd standaard overgenomen op de kaarten van de ontwikkelingsorganisatie Unesco. Na vier eeuwen leverde Europa flink wat aan zichtbaarheid in.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s