Vlaamse wandtapijten

Nog een dertigtal verworvenheden van de Europese kunst ontbreekt op de internetsite van Made in Europe. Daarom de komende weken een tour door de geschiedenis, van  Griekse vazen tot de bruggen van Calatrava. Etappe 3: Vlaamse wandtapijten.

Kronburg- wandtapijt, (ca 1550), foto Wolfgang Sauber / WC

Kronburg- wandtapijt, (ca 1550), foto Wolfgang Sauber / WC

Zeg niet dat de Europese tapijtkunst begint met de Tapisserie de Bayeux; het imposante stoffen stripverhaal over de verovering van Engeland door de Normandiërs (1066) is namelijk geborduurd en niet geweven. Wandtapijten waren er al eerder, ze dienden als decoratie van paleizen en kerken (zoals het Keulse Sint-Gereonstapijt) en als verwarmingselementen voor tenten, kastelen en huizen; maar het was in de Late Middeleeuwen dat ze écht in de mode kwamen. Op grote schaal werden ze geproduceerd in de centra van wolnijverheid in Vlaanderen: Doornik, Atrecht, Brugge, Edingen en vooral Oudenaarde, dat tussen de 15de en de 18de eeuw de belangrijkste exporteur was van ‘verdures’, tapijten met een (groene) achtergrond van loof en/of bloemen.

Karton voor een wandtapijt van Rubens over keizer Constantijn)

Karton voor een Constantijn-wandtapijt van Rubens

 

Vanaf de 16de eeuw was de tapijtweef- en verfkunst de belangrijkste tak van industrie in Mechelen en Brussel, terwijl vanuit Antwerpen ook de export naar de rest van Europa ter hand werd genomen. Grote opdrachtgevers waren de Habsburgse vorsten, met name Karel V en Filips II. De beroemdste tapijtwever was Pieter van Edingen, die in het begin van de 16de eeuw een positie van pauselijk tapissier verkreeg dankzij zijn tapijtreeks Handelingen der apostelen op basis van ‘kartons’, geschilderde ontwerpen, van Rafaël. De beroemdste Vlaamse kartonmaker was Peter Paul Rubens, wiens ontwerpen onder meer te vinden zijn in de dom van Keulen en Kasteel Heeze.

De opkomst van de behangindustrie in de 18de eeuw betekende krimp in de productie van tapijten, en het originaliteitsdogma in de kunsttheorie van de 19de eeuw (‘alleen de kartons zijn scheppende kunst’) deed het wandtapijt als kunstvorm kwijnen. Misschien dat de nieuwe techniek van het ‘uitlezen’ van foto’s op tapijten voor een renaissance kan zorgen. Moderne kunstenaars als Marc Quinn en Pae White experimenteren er al mee.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s