Velázquez’ Las Meninas

De Boekenweek loopt ten einde, en dus ook onze alfabetische reis langs de ‘runners-up’ onder de Europese culturele verworvenheden. Made in Europe is aan zijn vierde druk en op de website zijn we inmiddels bij de V van Velázquez.

***

Velazquez' Las MeninasKoningen, pausen, dieren, dwergen – Diego Velázquez (1599-1660) schilderde ze allemaal, soms in glorieus chiaroscuro, soms in de zachte kleuren waarvoor hij zich had laten inspireren door de Venetiaanse school en met name het werk van Titiaan. In zijn beroemdste schilderij, Las Meninas (1656, ‘De hofdames’), zet de meester van het barokportret zijn modellen – zichzelf, Filips IV en zijn vrouw, een kamerheer en prinses Margaretha Theresia met haar gevolg – in een breder kader; zó breed dat kunstkenners en filosofen er nog niet over uitgepraat zijn.

In Las Meninas zien we de schilder achter de ezel in zijn (provisorische) atelier, terwijl de infanta, de dochter van de koning, bij hem op bezoek is. Zij wordt vergezeld door twee jonge hofdames, een klein mens, een kind, een hond en twee oudere chaperonnes, en gadegeslagen door een kamerheer des konings die in het verdwijnpunt van het schilderij in de deuropening staat. Zelf kijkt ze naar ons, de toeschouwers, net als de schilder en de achondroplaste. Of kijken ze naar iemand die net het atelier binnenkomt, de koning met zijn vrouw bijvoorbeeld? In dat geval is de afbeelding van het koninklijk paar aan de achterwand geen schilderij maar een spiegel.

Velazquez detail 2Velázquez’ spel met de kijker heeft door de eeuwen heen kunnen rekenen op de mateloze bewondering van collega’s. Luca Giordano noemde Las Meninas aan het eind van 17de eeuw ‘de theologie van de kunst’, Francisco Goya maakte er een ets van en gebruikte het als een voorbeeld voor zijn portret van Karel IV en zijn familie, Pablo Picasso varieerde er eindeloos op. En toen het Picassomuseum in Barcelona in 2008 een tentoonstelling met Meninas-variaties organiseerde, werd er werk van meer dan twintig kunstenaars getoond.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s