De grachtengordel

In de aanloop naar de presentatie van Made in Europe, het boek (2 maart), iedere dag een nieuwe Europese verworvenheid in kort bestek. Vandaag de grachtengordel van Amsterdam.

***

De 17de-eeuwse stadsuitbreiding van Amsterdam ,te zien op Stalpaerts kaart van 1662

De 17de-eeuwse stadsuitbreiding van Amsterdam, te zien op Stalpaerts kaart van 1662

De Amsterdamse grachtengordel moet Le Corbusier, de controversieelste architect van de 20ste eeuw, een gruwel zijn geweest. De stadsuitbreiding uit de 17de eeuw belichaamt het tegendeel van zijn moderne stedebouw: gevarieerd bebouwde kavels, klassieke huizen met ornamenten, rode baksteen als bouwmateriaal, gesloten binnentuinen, overal waterlopen; alles naar de menselijke maat en gebouwd op heipalen (in plaats van op corbusiaanse pilotis, pilaren). Een eeuw hadden de Amsterdammers ervoor nodig gehad: het eerste deel van de grachtengordel (Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht tot aan de Leidsegracht) was vanaf 1613 aangelegd; het tweede deel (de grachten doorgetrokken tot de Amstel) vanaf 1656.

Gerrit Berckheyde: De bocht in de Herengracht (1672, foto Rijksmuseum/WC)

Gerrit Berckheyde: De bocht in de Herengracht (1672, foto Rijksmuseum/WC)

Deze laatste uitbreiding, de zogeheten Vierde Uitleg, was de verantwoordelijkheid van stadsarchitect Daniël Stalpaert, die streefde naar monumentaliteit. De ‘Gouden Bocht’ in de Herengracht, met zijn dubbele panden, was daar een voorbeeld van, net als Stalpaerts weigering om de rommelige voorstad buiten de oorspronkelijke muren in zijn plan te verwerken – iets wat tamelijk probleemloos was gebeurd met de latere Jordaan ten tijde van de Derde Uitleg. Het resultaat was het typerende halvemaanvormige spinneweb van straten en grachten dat tegenwoordig de belangrijkste toeristische attractie van Amsterdam is en dat in 2010 op de lijst van Unesco Werelderfgoed werd bijgeschreven.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s