Elckerlijc

In de aanloop naar de presentatie van Made in Europe, het boek (2 maart), iedere dag een nieuwe Europese verworvenheid in kort bestek. Vandaag de moraliteit van Elckerlijc, Hollands glorie uit de Middeleeuwen.

***

Elckerlijc (KB)De bijdrage van de Lage Landen aan de wereldletteren is bescheiden, dat weet eenieder die wel eens een buitenlandse literatuurgeschiedenis inkijkt; onze schilders zijn heel wat beroemder dan onze schrijvers. Toch is er één literair werk uit de Nederlanden dat onmiddellijk in vele Europese landen vertaald werd en dat sindsdien altijd tot de verbeelding van internationale schrijvers heeft gesproken: Den Spyeghel der Salicheyt van Elckerlijc, geschreven door een anoniem lid van een van de vele ‘rederijkerskamers’ (letterkundige broederschappen) uit de tweede helft van de 15de eeuw. Elckerlijc is een moraliteit, een stichtelijk toneelstuk waarin behalve echte mensen ook abstracte begrippen als personages op het toneel verschijnen. In dit geval zijn dat de hulpjes en kwaliteiten die Elckerlijc (Iedereen) van pas kunnen komen wanneer hij verantwoording moet afleggen aan God.

Jeroen Bosch: De Zeven Hoofdzonden

Jeroen Bosch: De Zeven Hoofdzonden

Elckerlijc krijgt zijn dood aangezegd en maakt zich zorgen over zijn tocht naar de andere wereld. Niet ten onrechte, want zijn vrienden, verwanten en aardse bezittingen (Gheselscap, Maghe ende Neve, Tgoet) weigeren om hem te vergezellen, terwijl Deugd aanvankelijk te zwak is. Als hij aan zijn laatste tocht begint, staan alleen Schoonheid, Kracht, Wijsheid en de Vijf Zintuigen hem bij – en zelfs zij verlaten hem in het zicht van het graf. Uiteindelijk zijn het Deugd en Zelfkennis die met hem mee naar de hemel gaan. Een prachtig thema, waarop later nog zou worden gevarieerd door de Oostenrijkse toneelschrijver Hugo von Hofmannsthal (Jedermann, 1911) en de Amerikaan Philip Roth (Everyman, 2006).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s