De spotprent

Fokke & Sukke, Collignon, Woldhek, Tom: geen krant zonder politieke spotprent. Made in Europe traceert het ontstaan van het genre.

***

Thomas Rowlandson: A Mad Dog in a Coffee-House (ca 1800)

Thomas Rowlandson: A Mad Dog in a Coffee-House (ca 1800)

De neiging om door middel van tekeningen kritiek uit te oefenen op de heersende macht is ongetwijfeld zo oud als de weg naar Rome. Toch gelden twee Britse koffiehuishabitués, de karikaturist Thomas Rowlandson en de etser James Gilray, als de grondleggers van de politieke spotprent, die in de late 18de eeuw als kunstvorm opkwam. Als kroon op hun soms scabreuze werk werden ze door de gekroonde hoofden van hun vaderland gepaaid en vervolgd, iets wat ook het lot was van hun Franse evenknie Honoré Daumier (1808–1879).

Karikatuur van een Franse parlementariër door Daumier

Karikatuur van een Franse parlementariër door Daumier

Daumier beperkte zich niet tot de hoogste bomen; veel van zijn karikaturen treffen de bourgeoisie, advocaten en rechters, kleine krabbelaars in de politiek. Hij beperkte zich ook niet tot papier; in het Musée d’Orsay in Parijs zijn de kleiparodieën van zijn hand te zien die het grote voorbeeld moeten zijn geweest voor de makers van de satirische poppenserie Spitting Image die tussen 1984 en 1996 op de Britse televisie te zien was. Belangrijk voor de verbreiding van de spotprent waren de onafhankelijke kranten en tijdschriften waarin maatschappijkritiek kon worden geleverd: in Frankrijk bijvoorbeeld La Caricature en Le Charivari, in Engeland Punch (dat in 1843 het woord cartoon muntte), in Nederland De Notenkraker, een bijlage bij Het Volk met cartoons van Albert Hahn, en De Groene Amsterdammer.

Hoewel politiek cabaret en televisiesatire een deel van de taken van de spotprentmaker hebben overgenomen, heeft iedere zichzelf respecterende krant nog steeds een of twee politieke cartoonisten in dienst.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s