Kort bestek: Mondriaan

Morgen gaat in het Gemeentemuseum Den Haag de tentoonstelling Mondriaan en het kubisme in Parijs open. ‘Vintage’ Made in Europe, zullen we maar zeggen. 

***

Piet Mondriaan: Hooischelf (1897-98)

Piet Mondriaan: Hooischelf (1897-98)

Hussel de letters van zijn naam door elkaar en er staat ‘I paint modern’. Piet Mondrian, zoals hij zichzelf na 1911 noemde, is wereldwijd de belichaming van de abstracte, non-figuratieve kunst. Misschien spreekt zijn oeuvre des te meer tot de verbeelding omdat je er zo prachtig de langzame weg naar de abstractie in kunt volgen: van realistisch geschilderde bomen via bomen onder invloed van de Parijse kubisten tot composities van kleurvlakken en dikke zwarte lijnen; en van expressionistische uitzichten op de zee bij Domburg via het abstracte lijnenspel van de ‘Pier en oceaan’-serie (ca. 1915) tot het pure neoplasticisme van de rood-geel-blauwe ‘Composities’ uit de jaren twintig.

Piet Mondriaan:  Compositie 6 (1914),  Gemeentemuseum Den Haag

Piet Mondriaan:
Compositie 6 (1914), Gemeentemuseum Den Haag

Naar herkenbaarheid zou de laatbloeier Mondriaan (1872-1944) in zijn vrije werk niet vaak meer terugkeren, al hield hij het er zelf op dat hij met zijn rechte lijnen en primaire kleuren juist de ‘zuivere realiteit’ wilde weergeven, een hogere werkelijkheid; de schilder was een zoeker, die zijn calvinistische opvoeding had verruild voor de theosofie. In zijn schilderen werd hij aanvankelijk steeds strakker; het begon ermee dat hij per schilderij nog maar één vlak in een primaire kleur gebruikte en het leidde ertoe dat hij in zijn Compositie met twee lijnen (1931) alleen nog wit en zwart gebruikte – in een ruitvormig schilderij, dat dan weer wel. Daarna keerde de kleur langzaam weer terug in zijn werk, ook in de vorm van gekleurde lijnen. De belangrijkste late invloed op zijn werk was de jazz, die hij goed leerde kennen nadat hij in 1940 was uitgeweken naar New York. In zijn ‘Boogie Woogie’-schilderijen (1942-1944) liet hij de zwarte lijnen oplossen in kleurvlakjes. Zo kwam hij het dichtst bij zijn ideaal; schilderijen met een perfect kleurenritme.

Advertenties

One thought on “Kort bestek: Mondriaan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s