Het naakt in de kunst

Olympia van Manet, een van de controversieelste werken uit de tijd van het impressionisme, geldt als een mijlpaal in de kunstgeschiedenis, en vooral in de ontwikkeling van het (vrouwelijk én mannelijk) naakt, een genre dat in de Griekse oudheid opkwam en dat vanaf de Renaissance uitgroeide tot de grootste concurrent van het landschap en het stilleven.

De geklede Maja van Goya

De geklede Maja (1803) van Goya

Het naakt is een typisch Europees genre; in andere culturen was het naakte menselijk lichaam in de kunst geen doel op zichzelf maar speelde het bijvoorbeeld een rol als cultusbeeld of in een vruchtbaarheidsritueel (denk aan de 25 duizend jaar oude ‘Venus van Willendorf’). In islamitische kunst is het afbeelden van mensen zelfs helemaal verboden.

Manet schokte zijn publiek omdat hij het naakt seksualiseerde terwijl de stilzwijgende ‘afspraak’ was dat het bij geschilderde of gebeeldhouwde naakten (de Venussen van Cranach, Botticelli, en Titiaan, de bijbelse en mythologische helden van Michelangelo en Bernini) om vorm en proportie ging.

Goya's naakte MajaVele kunstenaars waren hem voorgegaan. Francisco Goya bijvoorbeeld, die in 1797 de Spaanse Inquisitie achter zich aan kreeg toen hij zijn Ontklede Maja iets te uitnodigend naar de toeschouwer liet kijken, en die het erger maakte door zes jaar later dezelfde schoonheid in dezelfde pose met kleren aan te schilderen. Of Fra Bartolommeo, wiens Sint Sebastiaan uit de kapel van een nonnenklooster verwijderd moest worden omdat de nonnen er te opgewonden van werden. Overigens ging Gustave Courbet drie jaar na Olympia nog een stap verder door in L’origine du monde een liggend naakt te schilderen en daarbij in te zoomen op haar schaamlippen en schaamhaar. Dat doek kwam dan ook pas 130 jaar later in een openbaar museum te hangen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s