Europa

Eergisteren gepresenteerd, binnen een maand in uw portemonnee: het nieuwe eurovijfje. Nu met in het watermerk een tekening van de uit het Midden-Oosten afkomstige prinses Europa. Waarom ook alweer?

Metope van de tempel in Selinous, Sicilië

Metope van de tempel in Selinous (ca 560 vC)

***

De naamgeefster van ons continent was een Fenicische immigrante – een beeldschone koningsdochter uit Sidon, om precies te zijn. Spelend op het strand met haar vriendinnen werd ze begeerd door de Griekse oppergod, die zich in een vriendelijke sneeuwwitte stier veranderde om haar rustig te kunnen verleiden. ‘Verliefd en blij likt hij haar handen om zijn hartenwens / dichterbij te lokken’, dicht Ovidius in zijn Metamorphoses, ‘nauwelijks, nauwelijks kan hij zich beheersen!’ (vert. M. D’Hane Scheltema); waarna hij beschrijft hoe Zeus/Jupiter haar op zijn rug laat klimmen en met haar de zee in loopt. ‘De wind speelt met haar losse kleren…’ luiden de suggestieve laatste woorden van het hoofdstuk; maar van de Griekse dichter Hesiodos (zesde eeuw v. Chr.) wisten we al dat Europa pas weer op Kreta aan land komt, alwaar ze drie zonen baart van wie de latere koning Minos het bekendst is geworden.

Rembrandt: 'De ontvoering van Europa'

Rembrandt: ‘De ontvoering van Europa’ (1632)

De veertig regels Ovidius over de ontvoering van Europa, volgens sommigen de oorzaak van de kloof tussen Azië en Europa, twee continenten zonder een natuurlijke grens – die veertig regels inspireerden niet alleen de dichter Horatius en de romancier Apuleius, maar ook zo ongeveer iedere kunstenaar in de Renaissance en Barok. De Fenicische prinses is onder meer te zien op de bronzen deur van de Sint-Pieter, op schilderijen van Giorgione en Rembrandt, op aardewerk uit Urbino en email uit Limoges en in opera’s van Manelli en Salieri. Maar eigenlijk is Europa nooit mooier verbeeld dan in de Griekse oudheid zelf, op een beroemde roodfigurige vaas uit vijfde-eeuws Athene en op een adembenemend tempelreliëf uit Selinous, Sicilië. Daarbij vergeleken is het watermerk van het nieuwe eurovijfje een onbeholpen krabbel van een schoolmeisje.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s