De minirok

Mary Quant is 80. Een goede gelegenheid om de geschiedenis van de minimode weer eens op te rakelen.

***

Baker_BananaSucces heeft vele vaders, maar hoe is dat bij de minirok? De meeste mensen zullen zeggen dat die is uitgevonden door Mary Quant (1934), een Britse modeontwerpster die in haar ‘Bazaar’ aan de Londense King’s Road vanaf 1958 steeds kortere rokken en jurkjes ging verkopen. Maar haar inspiratie kwam van de Folies-Bergère, waar Josephine Baker in de jaren twintig danste in een bananenrokje; van de tennisbaan, waarop Suzanne Lenglen in 1921 in een kort plooirokje was aangetreden; uit Saint Tropez, waar ze in een boetiek ooit een ultrakorte rok was tegengekomen; en uit de Grieks-Romeinse geschiedenis, waarin de tuniek een vaste waarde was (zij het voorbehouden aan mannelijke slaven en soldaten). Min of meer tegelijkertijd met de officiële lancering van de Mary Quant-minimode, in 1965, presenteerde André Courrèges op de Parijse catwalk trouwens zijn ‘Mod Look’, inclusief een rok die midden tussen de billen en de knieën uitkwam.

2436115435_ab9758065d_o‘Het is de straat die de minirok heeft bedacht,’ zou Mary Quant later zeggen; maar ze voegde er wel aan toe dat die straat Kings Road was, of eventueel Carnaby Street (waar ze ook een winkel had). En hoe je het wendt of keert: het was de ‘Chelsea Set’, de hippe Londense scene, die de minimode beroemd heeft gemaakt. Niet alleen Quants jurkjes en rokjes, maar ook haar panty’s in felle kleuren, haar doorzichtige regenjassen en haar hoge (lak)leren laarzen. These boots are made for walking, zong Nancy Sinatra in 1966 in een minijurk. Het liedje werd een station call voor Swinging London in de jaren zestig – een tijd waarnaar nostalgisch wordt terugverlangd door velen, en die uitbundig is geparodieerd in de filmcyclus Austin Powers (1997-2002), met Mike Myers als een stuntelende James Bond en Heather Graham als een levende paspop voor de allerkortste jurkjes uit het Mary Quant-repertoire.

22449“De minirage uit de jaren zestig was de decadentste, meest optimistische ‘Kijk-mij-nou-is-het-leven-niet-prachtig’-mode die ooit is ontworpen,” schreef Mary Quant een paar jaar geleden in het designboek British Greats. “Ze was een uitdrukking van het hele decennium, van de emancipatie van de vrouw, de pil en de rock ‘n’ roll.” Geen wonder misschien dat de minirok in het burgerlijke Nederland van 1967 op diverse plaatsen werd verboden, twee jaar voordat het Vaticaan de minirok officieel in de ban deed en Gerard Reve zijn legendarische gedicht ‘De blijde boodschap’ publiceerde – met een hoofdrol voor de Paus die gewag maakt van het toenemend verval der zeden, onder het motto ‘Multi phyl ti corti rocci’.

De minimode was het embleem van de Seksuele Revolutie, en werd het vaste attribuut van zangeressen als Sandie Shaw en Sylvie Vartan, actrices als Diana Rigg (Emma Peel in de televisieserie The Avengers) en Brigitte Bardot, modellen als Twiggy en Jean Shrimpton. De laatste baarde opzien (en maakte school) toen ze in oktober 1965 bij de Melbourne Cup in Australië in een witte minirok – en zonder hoed of handschoenen – verscheen; Twiggy bracht in 1967 een bezoek aan Japan en zorgde ervoor dat een heel land voorgoed in de ban van de minimode zou raken.

9780755360178Er waren ook kritische noten, bijvoorbeeld van twee monstres sacrés van de haute couture: Coco Chanel, die de ontwerpers van de minimode gemakzucht verweet, en Christian Dior, die ex cathedra verklaarde dat de knie het lelijkste deel van het menselijk lichaam is en dus maar beter bedekt kon blijven. Tegenover hen stonden bijvoorbeeld Yves Saint-Laurent, die de nieuwe mode omarmde en geschiedenis schreef met zijn op de abstracte schilderijen van Piet Mondriaan geïnspireerde minijurk, en Paco Rabanne, die een weinig verhullend badjurkje ontwierp van aluminium plaatjes. En het succes van de minimode strekte zich ook uit tot het dagelijks taalgebruik: het was een Franse prefect die als eerste zei dat een redevoering moet zijn als een minirok, ‘suffisamment long pour couvrir le sujet, mais suffisamment court pour retenir l’attention.’

Uit de zomercollectie 2013 van Moschino

Uit de zomercollectie 2013 van Moschino

De rokjes werden trouwens steeds korter, de zoom kroop op tot net onder de billen – de jaren zestig zagen ook de geboorte van de micromode, die tegenwoordig niet alleen bij R&B-sterren als Beyoncé populair is. Dát, plus de opkomst van andere hippe kleren – de soulbroek met olifantspijpen en de hotpants (ook ontworpen door Mary Quant) – zorgde ervoor dat de minirok al in 1970 officieel doodverklaard kon worden op de cover van het tijdschrift Paris Match. Tamelijk voorbarig, want veertig jaar later zijn minirok en minijurk onverminderd succesvol. Niet alleen in hun originele vorm, met blote benen en eventueel hoge laarzen, maar ook gecombineerd met panty’s en maillots en dikwijls uitgevoerd in spijkerstof, het basismateriaal van een concurrerende designklassieker uit de jeugdcultuur, de jeans.

De minirokdraagster van tegenwoordig is veel vrijer dan die van de jaren zestig, zo stelde Mary Quant in 2003. Anything goes: ze hoeft zich niet echt bloot te geven, en ze hoeft  – ten minste zo belangrijk – nooit meer kou kou te lijden. Als de zon na de winter uitblijft, en als de eerste zomerse dag ver na de sterfdag van Martin Bril (22 april) dreigt te vallen, dan kan ze zonder probleem een minirok uit de kast trekken. Met een warme legging is het alle dagen rokjesdag.

Dit artikel is eerder verschenen in NRC Handelsblad, op 21 april 2012

Advertenties

One thought on “De minirok

  1. Pingback: Pop-art in Tilburg – Van Warhol tot Westwood 1956 - 1976 - Vakblad Kleur & Stijl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s