Panoramaschilderkunst

Het Panorama Mesdag in Den Haag is een van de mooiste voorbeelden van een museum dat aan één schilderij is gewijd. Of liever: een museum dat voor een schilderij is gebouwd.

Panorama Mesdag

In de Russische plaats Penza bevindt zich het Eénschilderijmuseum, dat sinds 1983 wisselende tentoonstellingen organiseert rondom één doek of paneel. Het museum doet voorkomen alsof het daarin uniek is, maar ziet een belangrijke tak van de museumfamilie over het hoofd: het panorama. Uitgevonden door de Ierse schilder Robert Barker in 1785, veroverde het 360-gradenmegaschilderij (oppervlakte 1000 tot 2000 vierkante meter, exclusief het zogeheten faux terrain op de voorgrond) eerst Europa en daarna ook Amerika en Japan. Vooral in het laatste kwart van de negentiende eeuw werden overal monumentale ‘rotondes’, cirkelvormige gebouwen, neergezet waarin de toeschouwers zich konden vergapen aan gezichten op exotische steden, scènes uit beslissende zee- en veldslagen, bijbelse taferelen en weidse landschappen. De schilderijen werden verplaatst van rotonde naar rotonde en trokken honderdduizenden bezoekers, totdat de bioscoop en het fototijdschrift het panorama overbodig maakten.

Het panorama van Pleven, Bulgarije

Het panorama van Pleven, Bulgarije

Toch houden enkele panorama’s het hoofd nog steeds boven water, als unieke attracties die schilderkunst, architectuur, design en illusionisme met elkaar verbinden. Voor dat van de Slag bij Waterloo bij Brussel moet je in de rij staan, net als soms voor het schitterende Scheveningenpanorama van de zeeschilder Hendrik Willem Mesdag in Den Haag. Het oudste overgebleven panorama is dat van de Zwitserse stad Thun (1814), het bloedigste dat van het Beleg van Sebastopol in de gelijknamige havenstad in Oekraïne (1905), het grootste (en nieuwste) in Europa dat van de Vroegburgerlijke Revolutie in Duitsland, dat door de voormalige DDR net voor de Val van de Muur werd geopend in Bad Frankenhausen. Er zijn beroemde martiaal-nationalistische panorama’s in Wroclaw (de Slag bij Raclawice), Moskou (de Slag bij Borodino, 1812), Pleven (de Bulgaarse overwinning op de Turken, 1877) en Praag (de verplettering van de troepen van de Hussieten, 1434). En afgaand op het succes van de succesvolle moderne panorama’s in de gashouder in Leipzig (sinds 2003 de Mount Everest, sinds 2005 het Rome van Constantijn) is er voor deze ooit kwijnende kunstvorm een mooie toekomst weggelegd.

Advertenties

One thought on “Panoramaschilderkunst

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s