De Europese beeldende kunst in 15 ‘halteplaatsen’

Stel, je moet de Europese beeldende kunst samenvatten in vijftien tot twintig items, wat zou je dan kiezen? Voor Made in Europe moest ik zo’n lijst met ‘lieux de mémoire’ opstellen. Hier is mijn voorzet:

 

Laocoon het naakt (van de Venus van Willendorf tot Manet, Courbet en Modigliani)

– de Laocoöngroep (de Griekse beeldhouwkunst)

Byzantijnse kunst: iconen en mozaïeken

– de Vlaamse Primitieven

– de hellevisioenen van Breughel en Bosch

– de Sixtijnse Kapel

– het chiaroscuro van Caravaggio en Rembrandt

– Hollandse genreschilderkunst

– de barokke beeldhouwkunst van Bernini

– Der Wanderer im Nebelmeer van Caspar David Friedrich (de Romantiek)

Brancusi-vogel– het impressionisme

– het revolutionair realisme van Rodin

– de abstractie van Malevitsj en Mondriaan

– de vogels van Brancusi

– de Guernica van Picasso

– de Kuifje-strips van Hergé

– de ingepakte Rijksdag van Christo

Zelfportret met afgesneden oor van Van Gogh

 

Daarnaast zal in kort bestek, in zogeheten vignetten, nog een aantal andere belangrijke verworvenheden uit de kunstgeschiedenis behandeld worden:

raphael_school_of_athens1330383990960– boekilluminatie

– laatmiddeleeuwse portretkunst

– de etsen van Dürer

– het fresco

– Rafaël

– landschapsschilderkunst

panoramaschilderkunst

De schreeuw van Munch

demoiselles-d-avignon1het kubisme

De kus van Klimt

– Magritte

Henry Moore en Barbara Hepworth

– Pop Art

– Niki de St. Phalle

– Marina Abramovic

 

Wat ontbreekt er nog? Welke kunststromingen, beeldend kunstenaars en kunstwerken zijn niet weg te denken uit het Europese culturele DNA?

Advertenties

23 thoughts on “De Europese beeldende kunst in 15 ‘halteplaatsen’

    • Ja, daar kom ik bijna niet onderuit (‘La primavera’ zou, als klaroenstoot en symbool van de Renaissance, ook niet gek zijn). Ertegen spreekt dat de (Italiaanse) Renaissance met Michelangelo, Dante en het humanisme (in de literatuur), Palladio in de architectuur en eigenlijk ook het chiaroscuro en Bernini, al ruim vertegenwoordigd is.

      • Vergeet ook de tekeningen niet die Botticelli maakte voor Dantes Goddelijke Komedie. Uit de brochure: ”Botticelli volgde de tekst op de voet en de tekeningen tonen zijn genie als een picturale verteller.”

        De dochter van onze huisarts vroeger leek echt sprekend op het frisse jonge meisje uit Botticelli’s Geboorte van Venus en dat terwijl haar moeder Freija heette en opvallend genoeg ook werkelijk de wat strengere looks had van een Noordse godin. Geloof het of niet.

  1. Een mijlpaal in het schilderen werd bereikt door Europeanen (Malevitsj,Mondriaan) die abstract gingen schilderen. Dat hoort daarom zeker tot een halteplaats te zijn.

  2. Je kunt wel zien dat de auteur weinig met hedendaagse beeldende kunst heeft ;-). Twee voorstellen: The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living (allen al om de titel) van Damien Hirst (beter bekend als ‘de haai’) – hoogtepunt van het postmoderne en decadente kunstgevoel van et einde van de twintigste eeuw. En: ’18 Oktober 1977′ van Gerhard Richter: zijn indringende zwart-wit serie over de Baader-Meinhof groep – een moderne klassieker in heel veel opzichten.

    • Mijn geachte opponent heeft natuurlijk gelijk dat er – afgezien van Christo, en Marina Abramovic en Niki de St.Phalle bij de vignetten (de kleinere inzetstukken bij de hoofditems) – geen moderne beeldende kunst op de groslijst staat. Dat geldt mutatis mutandis ook voor de literatuur, de muziek en de andere kunsten. Hoe belangrijk een kunstenaar/stroming/kunstwerk is, kun je moeilijk binnen een kwarteeuw bepalen. Wie garandeert dat Europeanen over twintig jaar nog weten wat de haai van Hirst was? En als dat zo is, behoort zijn werk dan tot de twintig opvallendste artistieke verworvenheden van de afgelopen drieduizend jaar?
      Vragen, vragen, vragen. Keuzes, keuzes, keuzes. Maar eerlijk is eerlijk: de verleiding is groot om Hirst een apart lemma te geven en Richter een vignet bij het lemma fotografie.

  3. Weinig middeleeuwse kunst ook. Ik dien het Book of Kells in. En in vervolg op Hadewijch de Jong ook gelijk maar een mooie tekening uit Lascaux (de Sjamaan, of die herten in de rivier) of Chauvet (zo’n holenleeuw of de paardenhoofden).

    • Ha, de boekilluminatie komt aan bod als vignet bij ‘Het boek’. Maar er staat meer middeleeuwse kunst op de groslijst, alleen bij andere genres: de gotiek en de romaanse (beeldhouw)kunst, de Gregoriaanse zang, kastelen, de Carmina Burana, de Arthurverhalen, Dante, iconen en (Byzantijnse) mozaïeken, wandtapijten. Best veel eigenlijk

  4. Een late reactie:
    Wat betreft de aanwezigheid van Damien Hirst op de lijst ben ik het met Hans den Hartog Jager eens.
    In plaats van die onsmakelijke haai zou ik kiezen voor For the Love of God, beter bekend als de diamanten schedel.
    Wanneer je naar het verleden kijkt past For the Love of God perfect in de traditie van de vanitasschilderijen die in de 17de eeuw enorm populair waren. Ze verwijzen o.m.naar de vergankelijkheid van het aards bezit.
    In het najaar van 2008, tijdens de eerste stop van de op 75 miljoen geschatte schedel in het Rijksmuseum, vielen banken wereldwijd als dominostenen.
    Kun je For the Love of God beschouwen als symbool van een tijdperk dat definitief voorbij is?

    • Dada staat natuurlijk op de groslijst, samen met de zeer verwante punk. Ik heb daaraan zelfs al een stuk op de site gewijd. Het surrealisme heeft ook een plaats, maar omdat ik het bijbehorende artikel (over twee weken op de weblog) ophang aan de surrealistische film, ontbreekt het (net als dada) op het lijstje van vijftien.

  5. Ben hier wat laat mee, maar loop hier toevallig tegenaan: hoe zit het met het expressionisme van Kirchner en de zijnen en na WO-II het abstract expressionisme van Rothko?
    PS complimenten met je blog 😉

    • Bij het expressionisme heb ik gekozen voor de film, maar in het bijbehorende vignet over Munch komt de expressionistische schilderkunst en daarmee Kirchner zeker aan de orde. En wat het abstract expressionisme betreft, is dat niet meer Made in the USA?

      • Ja, sorry natuurlijk! Wel interessant maar hier niet relevant, behalve mogelijk invloed ervan op kunstenaars zoals CoBrA.
        Rothko was op zijn beurt overigens weer beïnvloed door Matisse, iemand die ook in aanmerking zou kunnen komen voor een halteplaats?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s