Horen Harry Potter en lego bij de Europese cultuur?

De uitdaging van Made in Europe is om de cultuur van ons continent te vatten in honderd ‘halteplaatsen’ van de Europese kunst. Dat schreeuwt om beperkingen, maar ook om keuzes. En daar is niet iedereen het mee eens. In een recente mail formuleerde Advait van Hulzen, een vaste lezer van de serie in de krant en op internet, de volgende kritiek naar aanleiding van de elders op deze website geplaatste groslijst:

‘Waarom existentialisme en Plato, als filosofie niet meedoet? (ik ben zelf classicus en een bewonderaar van Plato.) Er zijn meer Europese filosofen en scholen!Waarom het Periodiek Systeem als wetenschap niet meedoet? Dan zou Einsteins relativiteitstheorie ook niet mogen ontbreken, bijvoorbeeld. Waarom LEGO en IKEA? Dat is hoogstens toegepaste kunst, en IKEA leunt sterk op aziatische ontwerpers! Waarom Kuifje en andere strips? Omdat het verschil tussen hoge en lage kunst niet meer mag?? Foei! als u dat zo ziet. Waarom politieke cartoons als politiek niet meedoet?
Waarom niet een Nederlandse auteur? Er zijn internationaal beroemde bij, zoals Couperus, van Schendel, Claus?? Door het gebruikelijke Nederlandse antichauvinisme??
Waarom um Gottes Willen de auto, minirok, totaalvoetbal, Asterix,  de Franse keuken, Harry Potter?? Hebt u zich bij deze niet-kunst onderwerpen laten meeslepen door uw enthousiasme? Of ziet u het anders?’

Ik heb hem het volgende antwoord gegeven:

‘Het is geen toeval dat Plato en het existentialisme (of eigenlijk het trio Sarte/Beauvoir/Camus) op een groslijst staan die zich tot de klassieke (negen) kunsten beperkt; in beide gevallen is de literaire waarde van het gebodene vele malen groter dan de filosofische (wetenschappelijke) waarde. Hetzelfde geldt mutatis mutandis voor de politieke cartoon. Ook de auto en de minirok misstaan allesbehalve; de eerste als voorbeeld van superieur industrieel design, de tweede als invloedrijke bijdrage aan mode als kunstvorm.
U beschouwt Asterix en Harry Potter, net als Kuifje en meubelontwerp, kennelijk als ‘niet-kunst’, maar dat is arbitrair. Smaken verschillen, maar dat strips, kinderboeken en design tot de kunsten behoren, zullen weinigen ontkennen. Tussen high art en low art kan misschien nog steeds verschil worden gemaakt, het grensgebied ertussen wordt steeds groter; laten we niet vergeten dat de film en zelfs de roman vroeger als lagere kunst werd gezien.
Dat er bijna geen Nederlandse schrijvers op de lijst zijn, heeft niets met hun kwaliteit of omgekeerd-chauvinstische gevoelens te maken, maar alleen met de noodzaak om het aantal literatoren op de groslijst binnen de perken te houden. Er zijn (op Erasmus, Huizinga en Anne Frank na) nu eenmaal geen baanbrekende Nederlandstalige literaire schrijvers die in heel Europa, laat staan de hele wereld bekend zijn. Grootheden als Couperus en Claus staan niettemin een trede onder Sterne, Conrad, Proust, Yourcenar, Kundera en tientallen andere grootheden die de groslijst ook niet gehaald hebben.
Tot slot moet ik bekennen dat ik me inderdaad – en vooral in het begin van het Made in Europe-project – soms door mijn enthousiasme heb laten meeslepen. Op een groslijst die sport, wetenschap en culinaria uitsluit, horen het totaalvoetbal, het Periodiek Systeem en de Franse keuken inderdaad niet thuis, hoe artistiek ze ook geduid kunnen worden. In de uiteindelijke boekuitgave van Made in Europe (bij Nieuw Amsterdam, januari 2014) zullen deze artikelen dan ook ‘hors concours’, buiten de lijst van honderd, verschijnen, als partes pro toto voor de weidsheid van de Europese cultuur.’

Lees de vernieuwde en uitgebreide  groslijst van de Europese cultuur op https://pietersteinz.com/groslijst/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s