De troubadours

Weinig middeleeuwse liederen zijn bekender dan de Carmina Burana, maar in de tijd dat ze werden geschreven was het vooral de lyriek van de troubadours, de rondreizende singer-songwriters uit Zuid-Frankrijk, die het literaire klimaat bepaalde en die de zogeheten hoofse liefde propageerde. TroubadoursZelfs de Italiaan Petrarca (1304-1374) entte zijn klassiek geïnspireerde poëzie op de romantische  liefde en het spelelement in de Occitaanse dichtkunst van de twaalfde eeuw. De belangrijkste vertegenwoordiger daarvan was Guilhem IX, de hertog van Aquitanië (en grootvader van Aliénor d’Aquitaine, de ‘koningin van de troubadours’). Willem was niet de ‘uitvinder’ van de amour courtois, maar hij was wel de eerste componist-zanger in de volkstaal, en een die hoofse gedichten kon afwisselen met een loflied op de kut. Na hem kwamen onder meer Marcabru, die zich in zijn 44 overgeleverde gedichten keerde tegen de valse liefde, Bernart de Ventadorn, meester van de introspectie en directe voorloper van Petrarca; Bertran de Born, een protofascist die grote invloed uitoefende op de Italiaanse futuristen en de dichters Ezra Pound en Louis Aragon; en Peire Vidal, wiens ironische zelfverheerlijking door de hoogleraar-romancier Paul Verhuyck in De echte troubadours (2008) is vergeleken met die van de bluesman Bo Diddley.

In zijn studie Het ontstaan van de hoofse liefde (2010) stelt Benjo Maso dat het niet de geniale invallen van de hertog van Aquitanië waren die de hoofse liefde deden ontstaan; en ook niet de Moorse invloeden uit Andalusië of de verkeerd begrepen vertalingen van de Romeinse liefdesdichter Ovidius. Ook de zogenaamde emancipatie van edelvrouwen in de elfde eeuw (door de schaarste van vrouwen aan de hoven) was niet doorslaggevend. Volgens Maso waren het juist andere sociale veranderingen die ervoor zorgden dat de romantische liefde niet langer onverenigbaar was met de middeleeuwse mannelijkheidscode: de toename van jongelingen aan de hoven die met elkaar moesten concurreren om de aandacht van de vorst en zijn vertrouwelingen. En dat kon nu eenmaal goed door uit te blinken in hoofse deugden, door ‘zich het air van een minnaar aan te meten.’

 

Advertenties

2 thoughts on “De troubadours

  1. Wanneer men geïnteresseerd is in dit onderwerp zijn twee boeken een ‘must’

    1) “Le Chevalier, la Femme et le Prêtre” van Georges Duby in voortreffelijke vertaling bij Becht Amsterdam als “Ridder, Vrouw en Priester”. Ontwikkeling van de status van de vrouw en dus ook het huwelijk in de periode 1000 -1200. Geeft feitelijk m.i. de ‘achtergrond’ informatie en

    2) “De Ridderromantiek der Franse en Duitse Middeleeuwen” van Valdemar Vedel uit het Deens vertaald door H. Logeman (1919) . Ik heb het 2de hands op de kop getikt, nadat ik met rooie koontjes (van wege de spannende beschrijvingen) het als eBook had gelezen via Project Gutenberg (gratis offiële download! eBook # 33332) . Verklaart de ontwikkeling vanuit de beschikbare teksten.
    .

  2. Leuke blog en mooi onderwerp ‘het ontstaan van de romantische liefde’. Is liefde niet per definitie romantisch? Pfff, Laura van Petrarca. Maria, Maria Magdalena, Hoofse liefde bestaat toch, of heb ik de verkeerde opvatting. Het gaat niet om concurrentie ‘air van de minnaar’ maniertjes maar om het hart, het voelen. Of zit ik er nu alweer – in mijn spontane reactie – naast? Carmina Burana van Carl Orff is de enige Carmina die ik ken. Weer wat geleerd. Voel me bovendien dom, wist niet dat slechts schaarste mannen ertoe bracht zich in te leven in wat – kennelijk – alleen vrouwen wensen. Of begrijp ik het helemaal niet en gaat het om jonge heren die de vorst moeten behagen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s